<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0915"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 915 删定止观</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 915 删定止观</title> <author>唐 梁肃述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> </editionStmt> <extent>3卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">915</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">删定止观</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02439"> <charName>CBETA CHARACTER CB02439</charName> <mapping cb:dec="985479" type="PUA">U+F0987</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>佞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[佞-二+〦]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB13413"> <charName>CBETA CHARACTER CB13413</charName> <mapping cb:dec="996453" type="PUA">U+F3465</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>矇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[矇-廿+((幷-(前-刖))-一)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15148"> <charName>CBETA CHARACTER CB15148</charName> <mapping cb:dec="998188" type="PUA">U+F3B2C</mapping> <mapping type="unicode">U+26615</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>画</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[书-曰+(且-二+人)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15210"> <charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName> <mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[恹-厌+火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17139"> <charName>CBETA CHARACTER CB17139</charName> <mapping cb:dec="1000179" type="PUA">U+F42F3</mapping> <mapping type="unicode">U+2A1C4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鷇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(穀-禾+卵)-殳+鸟]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:47"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0690b" n="0690b"/> <lb ed="X" n="0690b01"/> <lb ed="X" n="0690b02"/> <lb ed="X" n="0690b03"/> <lb ed="X" n="0690b04"/> <lb ed="X" n="0690b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 915-A 重刊删定止观序</cb:mulu><head>No. 915-A <lb ed="X" n="0690b06"/><lb ed="R099" n="0117a01"/> <anchor xml:id="nkr_note_orig_0690001" n="0690001"/>重刊删定止观序</head> <lb ed="X" n="0690b07"/> <lb ed="X" n="0690b08"/><lb ed="R099" n="0117a02"/><byline cb:type="author">铠庵吴 克<anchor xml:id="nkr_note_add_0690b0801" n="0690b0801"/><anchor xml:id="beg0690b0801" n="0690b0801"/>己<anchor xml:id="end0690b0801"/> 撰</byline> <lb ed="X" n="0690b09"/><lb ed="R099" n="0117a03"/><p xml:id="pX55p0690b0901">奇哉。救世明道之书。不图复行于今也。使王公大人 <lb ed="X" n="0690b10"/><lb ed="R099" n="0117a04"/>知有此书。必不至信谗以废毁。使缙绅先生知有此 <lb ed="X" n="0690b11"/><lb ed="R099" n="0117a05"/>书。必不至立论以觝排。使启禅关者能读此书。其肯 <lb ed="X" n="0690b12"/><lb ed="R099" n="0117a06"/>以教外别传自欺乎。使寻经论者能读此书。其肯以 <lb ed="X" n="0690b13"/><lb ed="R099" n="0117a07"/>分别名相自困乎。矧欲使薄海内外家藏此书。辗转 <lb ed="X" n="0690b14"/><lb ed="R099" n="0117a08"/>开导。了达此義。又孰肯贪于粗敝五欲而不早求解 <lb ed="X" n="0690b15"/><lb ed="R099" n="0117a09"/>脱者乎。是皆内教弟子护持教法之大略也。子贡好 <lb ed="X" n="0690b16"/><lb ed="R099" n="0117a10"/>辨。孔道以明。孟子巖巖。功堪继禹。斯言槪之。谁曰不 <lb ed="X" n="0690b17"/><lb ed="R099" n="0117a11"/>信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0690b18"/><lb ed="R099" n="0117a12"/> <lb ed="X" n="0690b19"/><lb ed="R099" n="0117a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">止观十大章</cb:mulu><head>止观十大章</head> <lb ed="X" n="0690b20"/><lb ed="R099" n="0117a14"/> <lb ed="X" n="0690b21"/><lb ed="R099" n="0117a15"/><p cb:type="pre" xml:id="pX55p0690b2101">卷上 <lb ed="X" n="0690b22"/><lb ed="R099" n="0117a16"/> 重刻序 <lb ed="X" n="0690b23"/><lb ed="R099" n="0117a17"/> 一大意<note place="inline">五</note> <lb ed="X" n="0690b24"/><lb ed="R099" n="0117a18"/> 一发大心 二修大行 三感大果 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0690c" n="0690c"/> <lb ed="X" n="0690c01"/><lb ed="R099" n="0117b01"/> 四裂大网 五归大处 <lb ed="X" n="0690c02"/><lb ed="R099" n="0117b02"/> 二释名 三体相 <lb ed="X" n="0690c03"/><lb ed="R099" n="0117b03"/> 五偏圆 六方便 <lb ed="X" n="0690c04"/><lb ed="R099" n="0117b04"/>卷中 <lb ed="X" n="0690c05"/><lb ed="R099" n="0117b05"/> 七正观十境 <lb ed="X" n="0690c06"/><lb ed="R099" n="0117b06"/> 一阴境十乘 <lb ed="X" n="0690c07"/><lb ed="R099" n="0117b07"/> 一观不思议 二发菩提心 三巧安止观 <lb ed="X" n="0690c08"/><lb ed="R099" n="0117b08"/> 四破法遍 五识通塞 六调道品 <lb ed="X" n="0690c09"/><lb ed="R099" n="0117b09"/> 七对治助开 八知次位 九修安忍 <lb ed="X" n="0690c10"/><lb ed="R099" n="0117b10"/> 十離法爱 <lb ed="X" n="0690c11"/><lb ed="R099" n="0117b11"/>卷下 <lb ed="X" n="0690c12"/><lb ed="R099" n="0117b12"/> 二烦恼 三病患 四业相 <lb ed="X" n="0690c13"/><lb ed="R099" n="0117b13"/> 五魔事 六禅定 七诸见 <lb ed="X" n="0690c14"/><lb ed="R099" n="0117b14"/> 八上慢<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0690c1401" n="0690c1401"/><anchor xml:id="beg0690c1401" n="0690c1401"/>已<anchor xml:id="end0690c1401"/>下前诸文具故不说</note> 九二乘 <lb ed="X" n="0690c15"/><lb ed="R099" n="0117b15"/> 十菩萨 <lb ed="X" n="0690c16"/><lb ed="R099" n="0117b16"/> 八果报 九起教 十指归 <lb ed="X" n="0690c17"/><lb ed="R099" n="0117b17"/>附 <lb ed="X" n="0690c18"/><lb ed="R099" n="0117b18"/> 智者大师传论<note place="inline">一名天台法门论</note></p> <lb ed="X" n="0690c19"/><lb ed="R099" n="0118a01"/><p xml:id="pX55p0690c1901">中散大夫右谏议大夫知杭州军州兼劝农市舶 <lb ed="X" n="0690c20"/><lb ed="R099" n="0118a02"/>使上柱国赐紫金鱼袋胡<note place="inline">则</note>劝缘开印流行。</p> <lb ed="X" n="0690c21"/><lb ed="R099" n="0118a03"/><p xml:id="pX55p0690c2101">朝奉郞尙书职方员外郞分司南京护军崔<note place="inline">育材</note> <lb ed="X" n="0690c22"/><lb ed="R099" n="0118a04"/>捨俸金开版。</p> <lb ed="X" n="0690c23"/><lb ed="R099" n="0118a05"/><p xml:id="pX55p0690c2401">二公乃中朝名贤。今刊仍旧存之。示不忘本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0690c24"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0691a" n="0691a"/> <lb ed="X" n="0691a01"/> <lb ed="X" n="0691a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 915-B 天台止观统例</cb:mulu><head>No. 915-B <lb ed="X" n="0691a03"/><lb ed="R099" n="0118a07"/> 天台止观统例</head> <lb ed="X" n="0691a04"/> <lb ed="X" n="0691a05"/><lb ed="R099" n="0118a08"/><byline cb:type="author">唐翰林学士守右補缺安定 梁肃 述</byline> <lb ed="X" n="0691a06"/><lb ed="R099" n="0118a09"/><p xml:id="pX55p0691a0601">夫止观何为也<note place="inline">一作者</note>。导万法之理而复于实际者也。 <lb ed="X" n="0691a07"/><lb ed="R099" n="0118a10"/>实际者何也。性之本也。物之所以不能复者。昏与动 <lb ed="X" n="0691a08"/><lb ed="R099" n="0118a11"/>使之然也。照昏者谓之明。驻动者谓之静。明与静止 <lb ed="X" n="0691a09"/><lb ed="R099" n="0118a12"/>观之体也。在因谓之止观。在果谓之智定。因谓之行。 <lb ed="X" n="0691a10"/><lb ed="R099" n="0118a13"/>果谓之成。行者行此者也。成者证此者也。厚夫圣人 <lb ed="X" n="0691a11"/><lb ed="R099" n="0118a14"/>有以见惑足以丧志。动足以失方。于是乎止而观之。 <lb ed="X" n="0691a12"/><lb ed="R099" n="0118a15"/>静而明之。使其动而能静。静而能明。因相待以成法。 <lb ed="X" n="0691a13"/><lb ed="R099" n="0118a16"/>即绝待以照木。立大车以御正。乘大事而总权。消息 <lb ed="X" n="0691a14"/><lb ed="R099" n="0118a17"/>乎不二之场。鼓舞于说三之域。至微以尽性。至赜以 <lb ed="X" n="0691a15"/><lb ed="R099" n="0118a18"/>体神。语其近则一毫之善可通也。语其远则重玄之 <lb ed="X" n="0691a16"/><lb ed="R099" n="0118b01"/>门可窥也。用至圆以圆之。物无偏也。用至实以实之。 <lb ed="X" n="0691a17"/><lb ed="R099" n="0118b02"/>物无妄也。圣人擧其言。所以示也。廣其目。所以告也。 <lb ed="X" n="0691a18"/><lb ed="R099" n="0118b03"/>优而柔之。使自求之。拟而议之。使自至之。此止观所 <lb ed="X" n="0691a19"/><lb ed="R099" n="0118b04"/>由作也。夫三谛者何也。一之谓也。空假中者何也。一 <lb ed="X" n="0691a20"/><lb ed="R099" n="0118b05"/>之目也。空假者相对之義。中道者得一之名。此思议 <lb ed="X" n="0691a21"/><lb ed="R099" n="0118b06"/>之说。非至一之旨也。至一即三。至三即一。非相合而 <lb ed="X" n="0691a22"/><lb ed="R099" n="0118b07"/>然也。非相生而然也。非数義也。非强名也。自然之理 <lb ed="X" n="0691a23"/><lb ed="R099" n="0118b08"/>也。言而传之者迹也。理谓之本。迹谓之末。本也者圣 <lb ed="X" n="0691a24"/><lb ed="R099" n="0118b09"/>人所至之地也。末也者圣人所示之教也。由本以垂 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0691b" n="0691b"/> <lb ed="X" n="0691b01"/><lb ed="R099" n="0118b10"/>迹。则为小为大。为通为别。为顿为渐。为显为秘。为权 <lb ed="X" n="0691b02"/><lb ed="R099" n="0118b11"/>为实。为定为不定。循迹以返本。则为一为大。为圆为 <lb ed="X" n="0691b03"/><lb ed="R099" n="0118b12"/>实。为无住为中。为妙为第一義。是三一之蕴也。所谓 <lb ed="X" n="0691b04"/><lb ed="R099" n="0118b13"/>空也者。通万法而为言者也。假也者。立万法而为言 <lb ed="X" n="0691b05"/><lb ed="R099" n="0118b14"/>者也。中也者。妙万法而为言者也。破一切惑莫盛乎 <lb ed="X" n="0691b06"/><lb ed="R099" n="0118b15"/>空。建一切法莫盛乎假。究竟一切性<note place="inline">一无<anchor xml:id="nkr_note_add_0691b0601" n="0691b0601"/><anchor xml:id="beg0691b0601" n="0691b0601"/>莫<anchor xml:id="end0691b0601"/>字</note>莫大乎中。 <lb ed="X" n="0691b07"/><lb ed="R099" n="0118b16"/>擧中则无法非中。目假则无法非假。擧空则无法不 <lb ed="X" n="0691b08"/><lb ed="R099" n="0118b17"/>空。成之谓之三德。修之谓之三观。擧其要。则圣人极 <lb ed="X" n="0691b09"/><lb ed="R099" n="0118b18"/>深研幾穷理尽性之说乎。昧者使明。塞者使通。通则 <lb ed="X" n="0691b10"/><lb ed="R099" n="0119a01"/>悟。悟则至。至则常。常则尽矣。明则照。照则化。化则成。 <lb ed="X" n="0691b11"/><lb ed="R099" n="0119a02"/>成则一矣。圣人有以弥纶万法而不差。旁礡万劫而 <lb ed="X" n="0691b12"/><lb ed="R099" n="0119a03"/>不遗。焘载恒沙而不有。复归无物而不无。寓名之曰 <lb ed="X" n="0691b13"/><lb ed="R099" n="0119a04"/><persName>佛</persName>。强号之曰觉。究其旨。其解脱自在莫大极妙之德 <lb ed="X" n="0691b14"/><lb ed="R099" n="0119a05"/>乎。夫三观成功者如此。所谓圆顿者。非渐次。非不定。 <lb ed="X" n="0691b15"/><lb ed="R099" n="0119a06"/>指论十章之義也。十章者。<g ref="#CB15210">恢</g>演始末。通道之关也。五 <lb ed="X" n="0691b16"/><lb ed="R099" n="0119a07"/>略者。擧其宏纲截流之津也。十境者。发动之機。立观 <lb ed="X" n="0691b17"/><lb ed="R099" n="0119a08"/>之谛也。十乘者。妙用所修。发行之门也。止于正观而 <lb ed="X" n="0691b18"/><lb ed="R099" n="0119a09"/>终于见境者。義备故也。阙其馀者。非所修之要故也。 <lb ed="X" n="0691b19"/><lb ed="R099" n="0119a10"/>乘者何也。载物而运者也。十者何也。成载之事者也。 <lb ed="X" n="0691b20"/><lb ed="R099" n="0119a11"/>知其境之妙不行而至者。德之上也。乘一而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691b2001" n="0691b2001"/><anchor xml:id="beg0691b2001" n="0691b2001"/>已<anchor xml:id="end0691b2001"/>矣。岂 <lb ed="X" n="0691b21"/><lb ed="R099" n="0119a12"/>藉夫九哉。九者非他。相生之说。未至者之所践也。故 <lb ed="X" n="0691b22"/><lb ed="R099" n="0119a13"/>发心者发无所发。安心者安无所安。破遍者遍无所 <lb ed="X" n="0691b23"/><lb ed="R099" n="0119a14"/>破。爰至馀乘。皆不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0691b2301" n="0691b2301"/><anchor xml:id="beg0691b2301" n="0691b2301"/>已<anchor xml:id="end0691b2301"/>而说也。至于别其義例。判为 <lb ed="X" n="0691b24"/><lb ed="R099" n="0119a15"/>章目。推而廣之不为繁。统而简之不为少。如连环不 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0691c" n="0691c"/> <lb ed="X" n="0691c01"/><lb ed="R099" n="0119a16"/>可解也。如贯珠不可杂也。如悬镜不可弇<note place="inline">一作恶</note>也。如 <lb ed="X" n="0691c02"/><lb ed="R099" n="0119a17"/>通川不可遏也。義家多门非诤论也。按经证義非虚 <lb ed="X" n="0691c03"/><lb ed="R099" n="0119a18"/>说也。辩四教浅深。事有源也。成一事因缘。理无遗也。 <lb ed="X" n="0691c04"/><lb ed="R099" n="0119b01"/>噫。止观其救世明道之书乎。非夫圣智超绝卓尔独 <lb ed="X" n="0691c05"/><lb ed="R099" n="0119b02"/>立。其孰能为乎。非夫聪明深达得意忘象。其孰能知 <lb ed="X" n="0691c06"/><lb ed="R099" n="0119b03"/>乎。今之人乃专用章句文字从而释之。又何疏泥耶 <lb ed="X" n="0691c07"/><lb ed="R099" n="0119b04"/><note place="inline">泥一作漏</note>。或称不思议境与不思议事皆极圣之域。等觉 <lb ed="X" n="0691c08"/><lb ed="R099" n="0119b05"/>至人犹所未尽。若凡夫生灭心行。三惑浩然。于言说 <lb ed="X" n="0691c09"/><lb ed="R099" n="0119b06"/>之中。推上妙之理。是犹醯鸡而说大鹏。夏虫之议曾 <lb ed="X" n="0691c10"/><lb ed="R099" n="0119b07"/>冰。其不可见明矣。今止观之说。文字万数。廣论果地。 <lb ed="X" n="0691c11"/><lb ed="R099" n="0119b08"/>无益初学。岂如暗然。自修功至自至。何必以早计为 <lb ed="X" n="0691c12"/><lb ed="R099" n="0119b09"/>事乎。是大不然。凡所谓上圣之域。岂隔阔辽夐。与凡 <lb ed="X" n="0691c13"/><lb ed="R099" n="0119b10"/>境天绝欤<note place="inline">天一作杳</note>。是唯一性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691c1301" n="0691c1301"/><anchor xml:id="beg0691c1301" n="0691c1301"/>已<anchor xml:id="end0691c1301"/>。得之谓悟。失之谓迷。 <lb ed="X" n="0691c14"/><lb ed="R099" n="0119b11"/>一理而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691c1401" n="0691c1401"/><anchor xml:id="beg0691c1401" n="0691c1401"/>已<anchor xml:id="end0691c1401"/>。迷而为凡。悟而为圣。迷者自隔。理不隔也。 <lb ed="X" n="0691c15"/><lb ed="R099" n="0119b12"/>失者自失。性不失也。止观之作。所以辨异同而究圣 <lb ed="X" n="0691c16"/><lb ed="R099" n="0119b13"/>神。使群生正性而顺理者也。正性顺理。所以行觉路 <lb ed="X" n="0691c17"/><lb ed="R099" n="0119b14"/>而至妙境也。不知此教者。则学何所入。功何所施。智 <lb ed="X" n="0691c18"/><lb ed="R099" n="0119b15"/>何所发。譬如无目昧于日月之光<note place="inline">一作无目日光明</note>。行于重 <lb ed="X" n="0691c19"/><lb ed="R099" n="0119b16"/>险之处。顚踣堕落可勝纪乎。噫。去圣久远。贤人不出。 <lb ed="X" n="0691c20"/><lb ed="R099" n="0119b17"/>庸昏之徒含识而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691c2001" n="0691c2001"/><anchor xml:id="beg0691c2001" n="0691c2001"/>已<anchor xml:id="end0691c2001"/>。致使魔邪诡惑。诸黨幷炽。空有 <lb ed="X" n="0691c21"/><lb ed="R099" n="0119b18"/>云云。为坑为阱。有胶于文句不敢动者。有流于漭浪 <lb ed="X" n="0691c22"/><lb ed="R099" n="0120a01"/>不能住者。有太远而甘心不至者。有太近而我身即 <lb ed="X" n="0691c23"/><lb ed="R099" n="0120a02"/>是者。有枯木而称定者。有窍号而称慧者。有奔走非 <lb ed="X" n="0691c24"/><lb ed="R099" n="0120a03"/>道而言权者。有假于鬼神而言通者。有放心而为廣 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0692a" n="0692a"/> <lb ed="X" n="0692a01"/><lb ed="R099" n="0120a04"/>者。有罕言而为密者。有齿舌潜传为口诀者。凡此之 <lb ed="X" n="0692a02"/><lb ed="R099" n="0120a05"/>类。自立为祖。继祖为家。反经非圣。昧者不觉。仲尼有 <lb ed="X" n="0692a03"/><lb ed="R099" n="0120a06"/>言。道之不明也我知之矣。由物累也。悲夫隋开皇十 <lb ed="X" n="0692a04"/><lb ed="R099" n="0120a07"/>七年智者大师去世。至皇朝建中。垂二百载。以斯文 <lb ed="X" n="0692a05"/><lb ed="R099" n="0120a08"/>相传凡五家师。其始曰灌顶。其次曰晋雲威。又其次 <lb ed="X" n="0692a06"/><lb ed="R099" n="0120a09"/>曰东阳小威。又其次曰左溪朗公。其五曰荆溪然公。 <lb ed="X" n="0692a07"/><lb ed="R099" n="0120a10"/>顶于同门中慧解第一。能奉师训集成此书。盖不以 <lb ed="X" n="0692a08"/><lb ed="R099" n="0120a11"/>文词为本故也。或失则繁。或得<note place="inline">一作失</note>则野。当二威之 <lb ed="X" n="0692a09"/><lb ed="R099" n="0120a12"/>际。缄授而<anchor xml:id="nkr_note_add_0692a0901" n="0692a0901"/><anchor xml:id="beg0692a0901" n="0692a0901"/>已<anchor xml:id="end0692a0901"/>。其道不行。天宝中左溪始弘解说。而知 <lb ed="X" n="0692a10"/><lb ed="R099" n="0120a13"/>者盖寡。荆溪廣以传记数十万言网罗遗法。勤矣备 <lb ed="X" n="0692a11"/><lb ed="R099" n="0120a14"/>矣。荆溪灭後。知其说者适三四人。古人云。生而知之 <lb ed="X" n="0692a12"/><lb ed="R099" n="0120a15"/>者上也。学而知之者次也。困而学之又其次也。夫生 <lb ed="X" n="0692a13"/><lb ed="R099" n="0120a16"/>而知之者。盖性德者也。学而知之者。天機深者也。若 <lb ed="X" n="0692a14"/><lb ed="R099" n="0120a17"/>嗜欲深。耳目塞。虽学而不能知。斯为下矣。今夫学者 <lb ed="X" n="0692a15"/><lb ed="R099" n="0120a18"/>内病于蔽。外役于烦。没世不能通其文。数年不能得 <lb ed="X" n="0692a16"/><lb ed="R099" n="0120b01"/>其益。则业文为之屦挍梏足也。棼句为之簸糠眯目 <lb ed="X" n="0692a17"/><lb ed="R099" n="0120b02"/>也。以不能喩之师。教不领之弟子。止观所以未光大 <lb ed="X" n="0692a18"/><lb ed="R099" n="0120b03"/>于时也。子常慼慼于是。整其宏纲。撮其機要。其理之 <lb ed="X" n="0692a19"/><lb ed="R099" n="0120b04"/>所存。教之所急。或易置之。或引申之。其義之迂。其辞 <lb ed="X" n="0692a20"/><lb ed="R099" n="0120b05"/>之鄙。或薙除之。或润色之。大凡浮疏之患。十愈其九。 <lb ed="X" n="0692a21"/><lb ed="R099" n="0120b06"/>廣略之宜。三存其一。是祛鄙滞。导蒙童。贻诸他人。则 <lb ed="X" n="0692a22"/><lb ed="R099" n="0120b07"/>吾岂敢。若同见同行。且不以止观罪我。亦无隐乎尔。 <lb ed="X" n="0692a23"/><lb ed="R099" n="0120b08"/>建中上元甲子首事笔削三岁岁在析木之津功毕 <lb ed="X" n="0692a24"/><lb ed="R099" n="0120b09"/>云耳<note place="inline">梁君删定止观。撰统例以繫其後。犹王辅嗣注易之有略例也。今刊私擢于前。欲披阅者预识 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0692b" n="0692b"/> <lb ed="X" n="0692b01"/><lb ed="R099" n="0120b10"/>纲纪。临文隢然。修习无滞</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0692b02"/> <lb ed="X" n="0692b03"/> <lb ed="X" n="0692b04"/> <lb ed="X" n="0692b05"/> <lb ed="X" n="0692b06"/><cb:docNumber>No. 915</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0692b07"/><lb ed="R099" n="0121a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>删定止观卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0692b08"/> <lb ed="X" n="0692b09"/><lb ed="R099" n="0121a02"/><byline cb:type="author">梁 氏</byline> <lb ed="X" n="0692b10"/><lb ed="R099" n="0121a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">叙缘起</cb:mulu><head>叙缘起</head> <lb ed="X" n="0692b11"/><lb ed="R099" n="0121a04"/><p xml:id="pX55p0692b1101">初天台智者大师传南嶽三种止观。一渐次。二不定。 <lb ed="X" n="0692b12"/><lb ed="R099" n="0121a05"/>三圆顿。三者皆是大乘。俱缘实相。同名止观。渐初亦 <lb ed="X" n="0692b13"/><lb ed="R099" n="0121a06"/>知实相。实相难至。渐次易行。先修归戒。止彼三恶。达 <lb ed="X" n="0692b14"/><lb ed="R099" n="0121a07"/>三善道。次修禅定。止欲界散网。达色无色定道。次修 <lb ed="X" n="0692b15"/><lb ed="R099" n="0121a08"/>无漏。止三界狱。达涅槃道。次修慈悲。止于自证。达菩 <lb ed="X" n="0692b16"/><lb ed="R099" n="0121a09"/>萨道。後修实相。止二边偏。达常住中道。先浅後深。如 <lb ed="X" n="0692b17"/><lb ed="R099" n="0121a10"/>登梯磴。是为渐次止观。不定者。无别意趣。但约前渐 <lb ed="X" n="0692b18"/><lb ed="R099" n="0121a11"/>後顿。更前更後。互浅互深。或事或理。或息观为止。或 <lb ed="X" n="0692b19"/><lb ed="R099" n="0121a12"/>照止为观。如金刚宝置之日中。无定色相。是名不定 <lb ed="X" n="0692b20"/><lb ed="R099" n="0121a13"/>止观。圆顿者。初缘实相。造境即中。无不真实。繫缘法 <lb ed="X" n="0692b21"/><lb ed="R099" n="0121a14"/>界。一念法界。一色一香无非中道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0692b2101" n="0692b2101"/><anchor xml:id="beg0692b2101" n="0692b2101"/>己<anchor xml:id="end0692b2101"/>界･<persName>佛</persName>界･众生界 <lb ed="X" n="0692b22"/><lb ed="R099" n="0121a15"/>亦然。阴入皆如。无苦可捨。无明尘劳即是菩提。无集 <lb ed="X" n="0692b23"/><lb ed="R099" n="0121a16"/>可断。边邪皆中正。无道可修。生死即涅槃。无灭可证。 <lb ed="X" n="0692b24"/><lb ed="R099" n="0121a17"/>无苦无集。故无世间。无道无灭。故无出世间。纯一实 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0692c" n="0692c"/> <lb ed="X" n="0692c01"/><lb ed="R099" n="0121a18"/>相。无复别法。法性寂然名止。寂而常照名观。自初至 <lb ed="X" n="0692c02"/><lb ed="R099" n="0121b01"/>後。无二无别。如通者飞腾是名圆顿止观。为三根性。 <lb ed="X" n="0692c03"/><lb ed="R099" n="0121b02"/>说三法门。引三譬喩。渐次･不定置而不论。今依经直 <lb ed="X" n="0692c04"/><lb ed="R099" n="0121b03"/>明圆顿。如花严妙德贤首曰。菩萨于生死。最初发心 <lb ed="X" n="0692c05"/><lb ed="R099" n="0121b04"/>时。一向求菩提。坚固不可动。彼一念功德。深廣无涯 <lb ed="X" n="0692c06"/><lb ed="R099" n="0121b05"/>际。<persName>如来</persName>分别说。穷劫不能尽。此菩萨闻圆法。起圆信。 <lb ed="X" n="0692c07"/><lb ed="R099" n="0121b06"/>立圆行。住圆位。以圆功德而自莊严。以圆力用建立 <lb ed="X" n="0692c08"/><lb ed="R099" n="0121b07"/>众生。云何闻圆法。闻生死即法身。烦恼即般若。结业 <lb ed="X" n="0692c09"/><lb ed="R099" n="0121b08"/>即解脱。虽有三名而无三体。虽是一体而立三名。是 <lb ed="X" n="0692c10"/><lb ed="R099" n="0121b09"/>三即一相。其实无有异。法身究竟。般若解脱亦究竟。 <lb ed="X" n="0692c11"/><lb ed="R099" n="0121b10"/>般若淸净。馀亦淸净。解脱自在。馀亦自在。闻一切法 <lb ed="X" n="0692c12"/><lb ed="R099" n="0121b11"/>亦尔。是名闻圆法。云何圆信。信一切法即空即假即 <lb ed="X" n="0692c13"/><lb ed="R099" n="0121b12"/>中。无一二三而一二三。无一二三是遮一二三。而一 <lb ed="X" n="0692c14"/><lb ed="R099" n="0121b13"/>二三是照一二三。无遮无照。皆究竟淸净自在。闻深 <lb ed="X" n="0692c15"/><lb ed="R099" n="0121b14"/>不怖。闻廣不疑。闻非深非廣意而有勇。是名圆信。云 <lb ed="X" n="0692c16"/><lb ed="R099" n="0121b15"/>何圆行。志求菩提。不馀趣向。三谛圆修。不为无边所 <lb ed="X" n="0692c17"/><lb ed="R099" n="0121b16"/>寂。有边所动。直入中道。是名圆行。云何圆位。谓入初 <lb ed="X" n="0692c18"/><lb ed="R099" n="0121b17"/>住时。一住一切住。一切究竟。一切淸净。一切自在。是 <lb ed="X" n="0692c19"/><lb ed="R099" n="0121b18"/>名圆位。云何圆自在莊严。彼经廣说自在相。或于此 <lb ed="X" n="0692c20"/><lb ed="R099" n="0122a01"/>根入正受。或于彼根起出说。或于一根入正受。或于 <lb ed="X" n="0692c21"/><lb ed="R099" n="0122a02"/>诸根起出说。或于一根双入出。或不入出。乃至一尘 <lb ed="X" n="0692c22"/><lb ed="R099" n="0122a03"/>一方悉如是。若委说。只于一根一尘。即入即出。即双 <lb ed="X" n="0692c23"/><lb ed="R099" n="0122a04"/>入出。即不入出。譬如日光周四天下。一方中。一方旦。 <lb ed="X" n="0692c24"/><lb ed="R099" n="0122a05"/>一方夕。一方夜半。只一日而四处见异。菩萨自在亦 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0693a" n="0693a"/> <lb ed="X" n="0693a01"/><lb ed="R099" n="0122a06"/>尔。是名圆自在莊严。云何圆建立众生。或放一光能 <lb ed="X" n="0693a02"/><lb ed="R099" n="0122a07"/>令众生得无量利益。或得即空即假即中益。或入出 <lb ed="X" n="0693a03"/><lb ed="R099" n="0122a08"/>不入出益。历行住坐卧悉如是。有缘者如目睹光。无 <lb ed="X" n="0693a04"/><lb ed="R099" n="0122a09"/>缘者<g ref="#CB13413">矇</g>瞽自绝。譬如龙王竖遍六天横亘四域。兴种 <lb ed="X" n="0693a05"/><lb ed="R099" n="0122a10"/>种雷电雲雨。而龙于本宫不动不摇。菩萨亦尔。不动 <lb ed="X" n="0693a06"/><lb ed="R099" n="0122a11"/>法性而有种种神用。是名圆力用建立众生。最初发 <lb ed="X" n="0693a07"/><lb ed="R099" n="0122a12"/>心住尙能如此。况中後心。或问。圆顿所引则尔。渐次･ <lb ed="X" n="0693a08"/><lb ed="R099" n="0122a13"/>不定文证云何。答。净名云。三转法轮于大千。其轮本 <lb ed="X" n="0693a09"/><lb ed="R099" n="0122a14"/>来常淸净。天人得道此为证。三宝于是现世间。此渐 <lb ed="X" n="0693a10"/><lb ed="R099" n="0122a15"/>教之始也。又云。<persName>佛</persName>以一音演说法。众生随类各得解。 <lb ed="X" n="0693a11"/><lb ed="R099" n="0122a16"/>或有恐畏或欢喜。或生厌離或断疑。此不定義也。又 <lb ed="X" n="0693a12"/><lb ed="R099" n="0122a17"/>云。说法不有亦不无。以因缘故诸法生。无我无造无 <lb ed="X" n="0693a13"/><lb ed="R099" n="0122a18"/>受者。善恶之业亦不亡。此顿教義也。大品云。次第行。 <lb ed="X" n="0693a14"/><lb ed="R099" n="0122b01"/>次第学。次第道。此证渐也。又云。以众色裹摩尼珠置 <lb ed="X" n="0693a15"/><lb ed="R099" n="0122b02"/>之水中。随物变色。此证不定也。又云。从初发心即坐 <lb ed="X" n="0693a16"/><lb ed="R099" n="0122b03"/>道场。转法轮。度众生。此证顿也。法花云。如是之人。应 <lb ed="X" n="0693a17"/><lb ed="R099" n="0122b04"/>以此法渐入<persName>佛</persName>慧。证渐也。又云。若不信此法。于馀深 <lb ed="X" n="0693a18"/><lb ed="R099" n="0122b05"/>法中。示教利喜。证不定也。又云。正直捨方便。但说无 <lb ed="X" n="0693a19"/><lb ed="R099" n="0122b06"/>上道。证顿也。大涅槃云。从乳出酪。乃至醍醐。渐也。又。 <lb ed="X" n="0693a20"/><lb ed="R099" n="0122b07"/>置毒乳中。乳即杀人。乃至置毒醍醐。醍醐杀人。不定 <lb ed="X" n="0693a21"/><lb ed="R099" n="0122b08"/>也。又。雪山有草。名曰忍辱。牛若食者。即得醍醐。顿也。 <lb ed="X" n="0693a22"/><lb ed="R099" n="0122b09"/>花严曰。<name role="" type="person">娑伽罗龙王</name>。车轴雨海。馀地不堪。净名曰。入 <lb ed="X" n="0693a23"/><lb ed="R099" n="0122b10"/>此室者。但闻诸<persName>佛</persName>功德之香。首楞严曰。捣万种香为 <lb ed="X" n="0693a24"/><lb ed="R099" n="0122b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0693a2401" n="0693a2401"/><anchor xml:id="beg0693a2401" n="0693a2401"/>丸<anchor xml:id="end0693a2401"/>。若烧一尘。具足众气。大品曰。以一切种智知一切 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0693b" n="0693b"/> <lb ed="X" n="0693b01"/><lb ed="R099" n="0122b12"/>法。当学般若。法花。欲闻具足道。大经。譬如有人在大 <lb ed="X" n="0693b02"/><lb ed="R099" n="0122b13"/>海浴。当知<anchor xml:id="nkr_note_add_0693b0201" n="0693b0201"/><anchor xml:id="beg0693b0201" n="0693b0201"/>己<anchor xml:id="end0693b0201"/>用诸河之水。幷圆顿義也。此皆三世如 <lb ed="X" n="0693b03"/><lb ed="R099" n="0122b14"/>来所师之法。以法常故诸<persName>佛</persName>亦常。其文如是。亦不可 <lb ed="X" n="0693b04"/><lb ed="R099" n="0122b15"/>执文而自疣害。大论称。若见若不见般若。皆缚皆脱。 <lb ed="X" n="0693b05"/><lb ed="R099" n="0122b16"/>难者云。诸法寂灭相。不可以言宣。大经云。生生不可 <lb ed="X" n="0693b06"/><lb ed="R099" n="0122b17"/>说。乃至不生不生不可说。净名云。其所说者无说无 <lb ed="X" n="0693b07"/><lb ed="R099" n="0122b18"/>示。其听法者无闻无得。斯人不能说。斯法不可说。则 <lb ed="X" n="0693b08"/><lb ed="R099" n="0123a01"/>何以示人。答。此但引一边。不知其旨。大经。有因缘故 <lb ed="X" n="0693b09"/><lb ed="R099" n="0123a02"/>亦可得说。法花。方便因缘为众生说。又。<persName>如来</persName>常依二 <lb ed="X" n="0693b10"/><lb ed="R099" n="0123a03"/>谛说法。净名。文字性離即是解脱。如是则何得一向 <lb ed="X" n="0693b11"/><lb ed="R099" n="0123a04"/>无说。若竞说默。不解教意。去理逾远。離说无理。離理 <lb ed="X" n="0693b12"/><lb ed="R099" n="0123a05"/>无说。即说无说。无说即说。无二无别。即事而真。教体 <lb ed="X" n="0693b13"/><lb ed="R099" n="0123a06"/>如此。今人意钝。玄览则难。眼依色入。假文则易。若封 <lb ed="X" n="0693b14"/><lb ed="R099" n="0123a07"/>文为害。须知文非文。达一切文非文非不文。能于一 <lb ed="X" n="0693b15"/><lb ed="R099" n="0123a08"/>文得一切解。今开为十章如後。一大意。二释名。三体 <lb ed="X" n="0693b16"/><lb ed="R099" n="0123a09"/>相。四摄法。五偏圆。六方便。七正观。八果报。九起教。十 <lb ed="X" n="0693b17"/><lb ed="R099" n="0123a10"/>指归。盖众生自无际以还。为惑所覆。不知无明即明。 <lb ed="X" n="0693b18"/><lb ed="R099" n="0123a11"/>今开觉之。故名大意。既知无明即明。不复流动。名止。 <lb ed="X" n="0693b19"/><lb ed="R099" n="0123a12"/>朗然大净。名观。闻名得体。体即摄法。法有偏圆。以偏 <lb ed="X" n="0693b20"/><lb ed="R099" n="0123a13"/>圆解起于方便。方便既立正观即成。当获妙报。起教 <lb ed="X" n="0693b21"/><lb ed="R099" n="0123a14"/>教他。同归常寂。盖十章次第之義如此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0693b22"/><lb ed="R099" n="0123a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大意第一</cb:mulu><head>大意第一</head> <lb ed="X" n="0693b23"/><lb ed="R099" n="0123a16"/><p xml:id="pX55p0693b2301">夫止观大意囊括始终。義缓难见。今略为五。谓发大 <lb ed="X" n="0693b24"/><lb ed="R099" n="0123a17"/>心。修大行。感大果。裂大网。归大处。</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">发大心</cb:mulu><p xml:id="pX55p0693b2414" cb:place="inline">凡欲发心。当先辨 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0693c" n="0693c"/> <lb ed="X" n="0693c01"/><lb ed="R099" n="0123a18"/>是非。非心之状有十。若其心念念在贪嗔痴。摄之不 <lb ed="X" n="0693c02"/><lb ed="R099" n="0123b01"/>还。拔之不出。起上品十恶。如五扇提罗。此发地狱心。 <lb ed="X" n="0693c03"/><lb ed="R099" n="0123b02"/>行火涂道。若其心念念欲多眷属。贪求不<anchor xml:id="nkr_note_add_0693c0301" n="0693c0301"/><anchor xml:id="beg0693c0301" n="0693c0301"/>已<anchor xml:id="end0693c0301"/>。如海吞 <lb ed="X" n="0693c04"/><lb ed="R099" n="0123b03"/>流。如火焚薪。起中品十恶。如调达诱众。此发畜牲心。 <lb ed="X" n="0693c05"/><lb ed="R099" n="0123b04"/>行血涂道。若其心念念好邪<anchor xml:id="nkr_note_add_0693c0501" n="0693c0501"/><anchor xml:id="beg0693c0501" n="0693c0501"/>谄<anchor xml:id="end0693c0501"/><g ref="#CB02439">佞</g>媚。或阴贼忌害。亦 <lb ed="X" n="0693c06"/><lb ed="R099" n="0123b05"/>有好名闻四远。自比贤圣。起下品十恶。如摩揵提。此 <lb ed="X" n="0693c07"/><lb ed="R099" n="0123b06"/>发鬼心。行刀涂道。若其心念念常欲勝彼。尊<anchor xml:id="nkr_note_add_0693c0701" n="0693c0701"/><anchor xml:id="beg0693c0701" n="0693c0701"/>己<anchor xml:id="end0693c0701"/>陵人。 <lb ed="X" n="0693c08"/><lb ed="R099" n="0123b07"/>外示仁義礼智。起下品善心。行修罗道。若其心念念 <lb ed="X" n="0693c09"/><lb ed="R099" n="0123b08"/>欣世间乐。志行仁義礼智。此起中品善心。行于人道。 <lb ed="X" n="0693c10"/><lb ed="R099" n="0123b09"/>若其心念念知三恶纯苦。人间苦乐相间。志趣天乐。 <lb ed="X" n="0693c11"/><lb ed="R099" n="0123b10"/>令六根不出。六尘不入。此起上品善心。行于天道。若 <lb ed="X" n="0693c12"/><lb ed="R099" n="0123b11"/>其心念念欲大威势。身口意所作一切弭从。此发欲 <lb ed="X" n="0693c13"/><lb ed="R099" n="0123b12"/>界主心。行魔罗道。若其心念念欲利智辩聪无不鉴 <lb ed="X" n="0693c14"/><lb ed="R099" n="0123b13"/>达。此发世智心。行尼揵道。若其心念念在三禅乐。其 <lb ed="X" n="0693c15"/><lb ed="R099" n="0123b14"/>乐内重。此发梵心。行色无色定道。若其心念念知善 <lb ed="X" n="0693c16"/><lb ed="R099" n="0123b15"/>恶轮环贤圣所離。破恶由净慧。净慧由净禅。净禅由 <lb ed="X" n="0693c17"/><lb ed="R099" n="0123b16"/>净戒。尙此三法。发无漏心行二乘道。若心若道。其非 <lb ed="X" n="0693c18"/><lb ed="R099" n="0123b17"/>甚多。略言十耳。又九种是生死。如蚕自缚。後一是涅 <lb ed="X" n="0693c19"/><lb ed="R099" n="0123b18"/>槃。如獐独出。又九法约世间苦谛集谛。後一约出世 <lb ed="X" n="0693c20"/><lb ed="R099" n="0124a01"/>间道谛灭谛。有拙度而无大悲。虽染净真俗不同。今 <lb ed="X" n="0693c21"/><lb ed="R099" n="0124a02"/>皆双简。若得此意。历一切根尘三业四仪。皆用此观 <lb ed="X" n="0693c22"/><lb ed="R099" n="0124a03"/>察。十非之意可见〇既简弃所非。当显了所是。是即 <lb ed="X" n="0693c23"/><lb ed="R099" n="0124a04"/>真实。真实之法无量。今略用三法显之。谓四谛･四弘 <lb ed="X" n="0693c24"/><lb ed="R099" n="0124a05"/>誓･六即菩提。四谛按大经圣行品有四种。谓生灭･无 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0694a" n="0694a"/> <lb ed="X" n="0694a01"/><lb ed="R099" n="0124a06"/>生灭･无量･无作。生灭者。苦集是世间因果。道灭为出 <lb ed="X" n="0694a02"/><lb ed="R099" n="0124a07"/>世间因果。苦则三相迁移。集则四心流动。道则对治 <lb ed="X" n="0694a03"/><lb ed="R099" n="0124a08"/>易夺。灭则灭有还无。虽世出世皆是变异。故名生灭 <lb ed="X" n="0694a04"/><lb ed="R099" n="0124a09"/>四谛。无生者。苦无逼迫。一切皆空。岂有空能遣空。即 <lb ed="X" n="0694a05"/><lb ed="R099" n="0124a10"/>色是空。受想行识亦如是。集无和合。谓因果俱空。岂 <lb ed="X" n="0694a06"/><lb ed="R099" n="0124a11"/>能相合。历一切烦恼亦如是。道不二。谓无能治所治。 <lb ed="X" n="0694a07"/><lb ed="R099" n="0124a12"/>空尙无一。云何有二。法本不然。今则无灭。不然不灭 <lb ed="X" n="0694a08"/><lb ed="R099" n="0124a13"/>故名无生四谛。无量者。苦集有无量相。一界尙复无 <lb ed="X" n="0694a09"/><lb ed="R099" n="0124a14"/>量。况复十界。唯菩萨智眼乃能通达。道灭亦有无量 <lb ed="X" n="0694a10"/><lb ed="R099" n="0124a15"/>相。谓析体巧拙方便曲直长短权实。差别不同。如是 <lb ed="X" n="0694a11"/><lb ed="R099" n="0124a16"/>方便能灭见思。如是方便能灭尘沙无明。有正有助 <lb ed="X" n="0694a12"/><lb ed="R099" n="0124a17"/>一一不杂。故名无量四谛。无作者。皆是实相第一義 <lb ed="X" n="0694a13"/><lb ed="R099" n="0124a18"/>谛。又别说四谛名十二因缘。苦是识･名色･六入･触･受･ <lb ed="X" n="0694a14"/><lb ed="R099" n="0124b01"/>生･老死七支。集是无明･行･爱･取･有五支。对治因缘方 <lb ed="X" n="0694a15"/><lb ed="R099" n="0124b02"/>便名道。无明至老死灭名灭。故大经有四种十二因 <lb ed="X" n="0694a16"/><lb ed="R099" n="0124b03"/>缘。下智观故得声闻菩提。中智观故得缘觉菩提。上 <lb ed="X" n="0694a17"/><lb ed="R099" n="0124b04"/>智观故得菩萨菩提。上上智观故得<persName>佛</persName>菩提。又论云。 <lb ed="X" n="0694a18"/><lb ed="R099" n="0124b05"/>为利根弟子说十二因缘不生不灭相。为钝根弟子 <lb ed="X" n="0694a19"/><lb ed="R099" n="0124b06"/>说十二因缘生灭相。当知谛与因缘体同名异耳。诸 <lb ed="X" n="0694a20"/><lb ed="R099" n="0124b07"/>经明发菩提心不一。或推理。或观<persName>佛</persName>。或闻法。或见国 <lb ed="X" n="0694a21"/><lb ed="R099" n="0124b08"/>土徒众。或见修诸行。或见受诸苦。事类颇多。能发一 <lb ed="X" n="0694a22"/><lb ed="R099" n="0124b09"/>致。今但二三以例<note place="inline">一作弘</note>通之。先明推理者。若谓法性 <lb ed="X" n="0694a23"/><lb ed="R099" n="0124b10"/>自天而然。集不能染。苦不能恼。道不能通。灭不能净。 <lb ed="X" n="0694a24"/><lb ed="R099" n="0124b11"/>如雲笼月不相妨害。却烦恼<anchor xml:id="nkr_note_add_0694a2401" n="0694a2401"/><anchor xml:id="beg0694a2401" n="0694a2401"/>已<anchor xml:id="end0694a2401"/>乃见法性。经云。灭非 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0694b" n="0694b"/> <lb ed="X" n="0694b01"/><lb ed="R099" n="0124b12"/>真谛。因灭会真。灭尙非真。三谛焉是。烦恼中无菩提。 <lb ed="X" n="0694b02"/><lb ed="R099" n="0124b13"/>菩提中无烦恼。如是谛观。上求<persName>佛</persName>道。下化众生。是名 <lb ed="X" n="0694b03"/><lb ed="R099" n="0124b14"/>推生灭四谛发菩提心<note place="inline">其一</note>。若谓法性不异苦集。但迷 <lb ed="X" n="0694b04"/><lb ed="R099" n="0124b15"/>苦集不见法性。如水结成冰。无别有冰也。达苦集无 <lb ed="X" n="0694b05"/><lb ed="R099" n="0124b16"/>苦集。即会法性。苦集尙是。何况道灭。经云。烦恼即菩 <lb ed="X" n="0694b06"/><lb ed="R099" n="0124b17"/>提。菩提即烦恼。如此谛观。上求下化。是名推无生四 <lb ed="X" n="0694b07"/><lb ed="R099" n="0124b18"/>谛发心<note place="inline">其二</note>。若谓法性名为实相。尙非二乘所至。况复 <lb ed="X" n="0694b08"/><lb ed="R099" n="0125a01"/>凡夫。出二边表别有净法。如<persName>佛</persName>藏十喩。是名推无量 <lb ed="X" n="0694b09"/><lb ed="R099" n="0125a02"/>四谛发心<note place="inline">其三</note>。若谓法性与一切法无二无别。凡夫尙 <lb ed="X" n="0694b10"/><lb ed="R099" n="0125a03"/>是。况复二乘。離凡求圣如避空求空。经云。生死即涅 <lb ed="X" n="0694b11"/><lb ed="R099" n="0125a04"/>槃。一色一香无非中道。是名推无作四谛发菩提心。 <lb ed="X" n="0694b12"/><lb ed="R099" n="0125a05"/>盖推一法即洞法界。究竟具足。通至横竖彼岸。方称 <lb ed="X" n="0694b13"/><lb ed="R099" n="0125a06"/>发菩提心波罗蜜<note place="inline">其四</note>。次睹<persName>佛</persName>相发心者。若见<persName>如来</persName>父 <lb ed="X" n="0694b14"/><lb ed="R099" n="0125a07"/>母生身。身相著明。天上天下无有比喩。愿我证得以 <lb ed="X" n="0694b15"/><lb ed="R099" n="0125a08"/>度众生。是名睹应<persName>佛</persName>发心。若见<persName>如来</persName>。知<persName>如来</persName>无<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0694b16"/><lb ed="R099" n="0125a09"/>见相好非相好。<persName>如来</persName>及相好皆如虚空。空中无<persName>佛</persName>。况 <lb ed="X" n="0694b17"/><lb ed="R099" n="0125a10"/>复相好。见<persName>如来</persName>非<persName>如来</persName>即见<persName>如来</persName>。见相好非相好乃 <lb ed="X" n="0694b18"/><lb ed="R099" n="0125a11"/>见诸相。愿我证得。以度众生。是名睹勝应发心。若见 <lb ed="X" n="0694b19"/><lb ed="R099" n="0125a12"/><persName>如来</persName>身相如净明镜。无所不见。一一相好。凡圣不得 <lb ed="X" n="0694b20"/><lb ed="R099" n="0125a13"/>其边。梵天不见其顶。目连不穷其声。论云。无形第一 <lb ed="X" n="0694b21"/><lb ed="R099" n="0125a14"/>体。非莊严莊严。愿我证得。是名见报<persName>佛</persName>发心。若见如 <lb ed="X" n="0694b22"/><lb ed="R099" n="0125a15"/>来。知<persName>如来</persName>智深达罪福相。遍照于十方。微妙净法身。 <lb ed="X" n="0694b23"/><lb ed="R099" n="0125a16"/>具相三十二。一一相好皆是实相。愿我证得。是名见 <lb ed="X" n="0694b24"/><lb ed="R099" n="0125a17"/>法<persName>佛</persName>相发心。亦有见<persName>佛</persName>神变发心準此。次闻法发心 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0694c" n="0694c"/> <lb ed="X" n="0694c01"/><lb ed="R099" n="0125a18"/>者。若闻生灭一句。即知世出世法新新生灭。念念迁 <lb ed="X" n="0694c02"/><lb ed="R099" n="0125b01"/>移。戒慧解脱寂静乃真。或闻生灭。即解四谛皆不生 <lb ed="X" n="0694c03"/><lb ed="R099" n="0125b02"/>灭。空中无<anchor xml:id="nkr_note_add_0694c0301" n="0694c0301"/><anchor xml:id="beg0694c0301" n="0694c0301"/>刺<anchor xml:id="end0694c0301"/>云何可<g ref="#CB15072">拔</g>。谁苦谁集。谁修谁证。能所寂 <lb ed="X" n="0694c04"/><lb ed="R099" n="0125b03"/>然无不淸净。或闻生灭。即解生灭对不生灭为二。非 <lb ed="X" n="0694c05"/><lb ed="R099" n="0125b04"/>生灭非不生灭为中道。中道淸净。独<g ref="#CB15072">拔</g>在生死涅槃 <lb ed="X" n="0694c06"/><lb ed="R099" n="0125b05"/>之表。或闻生灭。即解生灭･不生灭･非生灭非不生灭。 <lb ed="X" n="0694c07"/><lb ed="R099" n="0125b06"/>双照生灭不生灭。即一而三即三而一。法界秘密究 <lb ed="X" n="0694c08"/><lb ed="R099" n="0125b07"/>竟具足。如是于生灭一句成此四解。是名闻法发心。 <lb ed="X" n="0694c09"/><lb ed="R099" n="0125b08"/>乃至闻无生･无量･无作等。解皆以类达。若得此意。知 <lb ed="X" n="0694c10"/><lb ed="R099" n="0125b09"/>一句一切句无复障碍。犹恐难明。更以论偈释之。论 <lb ed="X" n="0694c11"/><lb ed="R099" n="0125b10"/>云。因缘所生法。我说即是空。既言因缘。那得即空。待 <lb ed="X" n="0694c12"/><lb ed="R099" n="0125b11"/>析因缘尽方乃会空。指方空为即空。亦名为假名者。 <lb ed="X" n="0694c13"/><lb ed="R099" n="0125b12"/>有为不能独立。要假众缘。赖缘故假。非施权之假。亦 <lb ed="X" n="0694c14"/><lb ed="R099" n="0125b13"/>名中道義者。離断常名中道。非<persName>佛</persName>性中道。若此解者。 <lb ed="X" n="0694c15"/><lb ed="R099" n="0125b14"/>虽三句皆空尙不成即空。况复假中。但生灭四谛義 <lb ed="X" n="0694c16"/><lb ed="R099" n="0125b15"/>也。若因缘法不待析破。体即是空。而不得假中。设言 <lb ed="X" n="0694c17"/><lb ed="R099" n="0125b16"/>假中。皆顺入空。何者。诸法即空。无主我故。假亦即空。 <lb ed="X" n="0694c18"/><lb ed="R099" n="0125b17"/>假施设故。中亦即空。離二边故。此即无生四谛義也。 <lb ed="X" n="0694c19"/><lb ed="R099" n="0125b18"/>若谓即空即假即中者。三种各异。无主故皆空。但有 <lb ed="X" n="0694c20"/><lb ed="R099" n="0126a01"/>名字故皆假。中真中機中实故皆中。但以次第先後 <lb ed="X" n="0694c21"/><lb ed="R099" n="0126a02"/>成无量四谛義也。若谓即空即假即中。虽三而一不 <lb ed="X" n="0694c22"/><lb ed="R099" n="0126a03"/>相妨碍。皆是实相。悟空即悟假中。不前不後。成无作 <lb ed="X" n="0694c23"/><lb ed="R099" n="0126a04"/>四谛義也。当知闻一法起种种解。立种种愿。是名发 <lb ed="X" n="0694c24"/><lb ed="R099" n="0126a05"/>菩提心。其净土徒众修行观苦等发心。所因虽殊。例 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0695a" n="0695a"/> <lb ed="X" n="0695a01"/><lb ed="R099" n="0126a06"/>此可解〇欲令行愿显了故。次约四弘誓明之。夫心 <lb ed="X" n="0695a02"/><lb ed="R099" n="0126a07"/>不孤生。必托缘起。意根为因。法尘为缘。所起之心即 <lb ed="X" n="0695a03"/><lb ed="R099" n="0126a08"/>所生法。根尘迁动念念不住。色泡･受沫･想<g ref="#CB08504">焰</g>･行城･识 <lb ed="X" n="0695a04"/><lb ed="R099" n="0126a09"/>幻。三界无常。一箧偏苦。四山合来。无逃避处。唯当专 <lb ed="X" n="0695a05"/><lb ed="R099" n="0126a10"/>心戒定智慧。绝诸有流。经云。我昔与汝等。不见四真 <lb ed="X" n="0695a06"/><lb ed="R099" n="0126a11"/>谛。是故久迴转。是兴慈悲。发四弘誓。<g ref="#CB15072">拔</g>苦与乐。如释 <lb ed="X" n="0695a07"/><lb ed="R099" n="0126a12"/>迦之见耕垦。弥勒之观毁台。即其義也。以明了四谛 <lb ed="X" n="0695a08"/><lb ed="R099" n="0126a13"/>故非九缚。能起弘誓故非一脱。非缚非脱是名发真 <lb ed="X" n="0695a09"/><lb ed="R099" n="0126a14"/>正菩提心<note place="inline">其一</note>。只观一念心起。能生所生无不即空。无 <lb ed="X" n="0695a10"/><lb ed="R099" n="0126a15"/>自性。无他性。无共性。无无因性。不住内外中间。亦不 <lb ed="X" n="0695a11"/><lb ed="R099" n="0126a16"/>常自有。但有名字。名之为心。是字不住亦不不住。不 <lb ed="X" n="0695a12"/><lb ed="R099" n="0126a17"/>可得故。是为无生。思益云。苦无生。集无和合。道不二。 <lb ed="X" n="0695a13"/><lb ed="R099" n="0126a18"/>灭不生。大经云。解苦无苦乃至解灭无灭。而有真谛。 <lb ed="X" n="0695a14"/><lb ed="R099" n="0126b01"/>集既即空。不应如渴鹿逐阳<g ref="#CB08504">焰</g>。苦既即空。不应如痴 <lb ed="X" n="0695a15"/><lb ed="R099" n="0126b02"/>猴取水月。道既即空。不应言我行即空不行不即空。 <lb ed="X" n="0695a16"/><lb ed="R099" n="0126b03"/>如筏喩者。法尙应捨。何况非法。灭既即空。不应言众 <lb ed="X" n="0695a17"/><lb ed="R099" n="0126b04"/>生寿命谁于此灭而证彼灭。生死即空云何可捨。涅 <lb ed="X" n="0695a18"/><lb ed="R099" n="0126b05"/>槃即空云何可得。经云。我不欲令无生法中。有修道 <lb ed="X" n="0695a19"/><lb ed="R099" n="0126b06"/>有得果。例亦应言。不欲令无生法中。有五蕴三毒等。 <lb ed="X" n="0695a20"/><lb ed="R099" n="0126b07"/>但愍念众生。兴誓愿。<g ref="#CB15072">拔</g>两苦。与两乐。以达苦集空故 <lb ed="X" n="0695a21"/><lb ed="R099" n="0126b08"/>非九缚。达道灭空故非一脱。是为非缚非脱发真正 <lb ed="X" n="0695a22"/><lb ed="R099" n="0126b09"/>菩提心<note place="inline">其二</note>。只观一念心起。心起即假。假名之心为迷 <lb ed="X" n="0695a23"/><lb ed="R099" n="0126b10"/>解之本。谓四谛有无量相。三界无别法。唯是一心作。 <lb ed="X" n="0695a24"/><lb ed="R099" n="0126b11"/>心如工<g ref="#CB15148">画</g>师。造种种五蕴。谓如是见爱是界内轻重 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0695b" n="0695b"/> <lb ed="X" n="0695b01"/><lb ed="R099" n="0126b12"/>集相。界外轻重集相。如是生死是分段轻重苦相。变 <lb ed="X" n="0695b02"/><lb ed="R099" n="0126b13"/>易轻重苦相。还反此心而生于解。譬如<g ref="#CB15148">画</g>人洗荡诸 <lb ed="X" n="0695b03"/><lb ed="R099" n="0126b14"/>色涂以墡彩。所谓观身不净乃至观心无常。如是道 <lb ed="X" n="0695b04"/><lb ed="R099" n="0126b15"/>品纡通化城。观身身空乃至观心心空。空中无无常 <lb ed="X" n="0695b05"/><lb ed="R099" n="0126b16"/>乃至无不净。如是道品直通化城。观身不净。不净即 <lb ed="X" n="0695b06"/><lb ed="R099" n="0126b17"/>空。乃至观身法性非净非不净。非空非不空。乃至观 <lb ed="X" n="0695b07"/><lb ed="R099" n="0126b18"/>心亦如是。如是道品纡通宝所。观身法性非净非不 <lb ed="X" n="0695b08"/><lb ed="R099" n="0127a01"/>净。双照净不净。乃至观心法性常无常。双照常无常。 <lb ed="X" n="0695b09"/><lb ed="R099" n="0127a02"/>如是道品直通宝所。是人见谛灭名初果。思惟灭名 <lb ed="X" n="0695b10"/><lb ed="R099" n="0127a03"/>三果。是人见灭名见地。思灭名薄･名離･名<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b1001" n="0695b1001"/><anchor xml:id="beg0695b1001" n="0695b1001"/>已<anchor xml:id="end0695b1001"/>办。乃至 <lb ed="X" n="0695b11"/><lb ed="R099" n="0127a04"/>侵习名辟支<persName>佛</persName>。是人见思灭名十住。尘沙灭名十行･ <lb ed="X" n="0695b12"/><lb ed="R099" n="0127a05"/>十向。无明灭名十地･等觉･妙觉。是人见･思･尘沙灭名 <lb ed="X" n="0695b13"/><lb ed="R099" n="0127a06"/>十信。无明灭名十住。乃至<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b1301" n="0695b1301"/><anchor xml:id="beg0695b1301" n="0695b1301"/>等觉<anchor xml:id="end0695b1301"/>･妙觉分别道灭。十六 <lb ed="X" n="0695b14"/><lb ed="R099" n="0127a07"/>门不同。及一切<persName>佛</persName>法如观掌中。无有僻谬。皆从心生。 <lb ed="X" n="0695b15"/><lb ed="R099" n="0127a08"/>观此一心。能通不可说心。不可说法。不可说非心非 <lb ed="X" n="0695b16"/><lb ed="R099" n="0127a09"/>法。九缚凡夫不觉不知。如富人无目坐。府藏中动转。 <lb ed="X" n="0695b17"/><lb ed="R099" n="0127a10"/>为宝物所伤。二乘如患热病。谓珍宝为鬼虎龙蛇。弃 <lb ed="X" n="0695b18"/><lb ed="R099" n="0127a11"/>之而走。伶俜辛苦五十馀年。虽缚脱不同。俱失<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0695b19"/><lb ed="R099" n="0127a12"/>无上之宝。起慈悲誓。<g ref="#CB15072">拔</g>苦与乐。是为非缚非脱发真 <lb ed="X" n="0695b20"/><lb ed="R099" n="0127a13"/>正菩提心<note place="inline">其三</note>。次根尘相对。一念心起即空即假即中。 <lb ed="X" n="0695b21"/><lb ed="R099" n="0127a14"/>若根若尘幷是法界。幷毕竟空。幷<persName>如来</persName>藏。幷中道。何 <lb ed="X" n="0695b22"/><lb ed="R099" n="0127a15"/>谓即空。无自性故空。何谓即假。无性而生故假。何谓 <lb ed="X" n="0695b23"/><lb ed="R099" n="0127a16"/>即中。不出法界幷中。非三而三三而不三。非合非散 <lb ed="X" n="0695b24"/><lb ed="R099" n="0127a17"/>而合而散。非非合非非散。不纵不横。不可思议。<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b2401" n="0695b2401"/><anchor xml:id="beg0695b2401" n="0695b2401"/>己<anchor xml:id="end0695b2401"/>及 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0695c" n="0695c"/> <lb ed="X" n="0695c01"/><lb ed="R099" n="0127a18"/><persName>佛</persName>･诸众生幷尔。花严云。心<persName>佛</persName>及众生。是三无差别。思 <lb ed="X" n="0695c02"/><lb ed="R099" n="0127b01"/>益云。愚于阴界入。而欲求菩提。阴界入即是離。是无 <lb ed="X" n="0695c03"/><lb ed="R099" n="0127b02"/>菩提。净名云。<persName>如来</persName>解脱当于众生心行中求。众生即 <lb ed="X" n="0695c04"/><lb ed="R099" n="0127b03"/>菩提。不可复得。即涅槃。不可复灭。一心既尔。一切心 <lb ed="X" n="0695c05"/><lb ed="R099" n="0127b04"/>一切法亦尔。普贤观云。毘卢遮那遍一切处。当知一 <lb ed="X" n="0695c06"/><lb ed="R099" n="0127b05"/>切法即<persName>佛</persName>法。<persName>如来</persName>法界故。或擧空为言端。即谓毕竟 <lb ed="X" n="0695c07"/><lb ed="R099" n="0127b06"/>空。或擧有为言端。即谓一微尘有大千经卷。或擧中 <lb ed="X" n="0695c08"/><lb ed="R099" n="0127b07"/>为言端。即谓一色一香无非中道。若得此解。即一念 <lb ed="X" n="0695c09"/><lb ed="R099" n="0127b08"/>心起<anchor xml:id="nkr_note_add_0695c0901" n="0695c0901"/><anchor xml:id="beg0695c0901" n="0695c0901"/>已<anchor xml:id="end0695c0901"/>具八万四千法藏。生死即涅槃是名苦谛。一 <lb ed="X" n="0695c10"/><lb ed="R099" n="0127b09"/>尘劳即八万四千尘劳。烦恼即菩提。是名集谛。一一 <lb ed="X" n="0695c11"/><lb ed="R099" n="0127b10"/>尘劳门成三昧陀罗尼诸波罗蜜。即无明为明。如融 <lb ed="X" n="0695c12"/><lb ed="R099" n="0127b11"/>冰为水。更非外物。一念之中普皆具足。如如意珠非 <lb ed="X" n="0695c13"/><lb ed="R099" n="0127b12"/>有宝非无宝。谓有成邪见。谓无成妄语。不可以心知。 <lb ed="X" n="0695c14"/><lb ed="R099" n="0127b13"/>不可以言辨。众生于此不缚法中而思想作缚。于无 <lb ed="X" n="0695c15"/><lb ed="R099" n="0127b14"/>脱法中而勤求于脱。是故起慈悲。兴弘誓。拔两苦。与 <lb ed="X" n="0695c16"/><lb ed="R099" n="0127b15"/>两乐。故名非缚非脱发真正菩提心<note place="inline">其四</note>。又按此四菩 <lb ed="X" n="0695c17"/><lb ed="R099" n="0127b16"/>提心只依四四谛。前三为权。後一为实。权不摄实。实 <lb ed="X" n="0695c18"/><lb ed="R099" n="0127b17"/>则摄权。如良医有一秘方。总摄诸方阿伽陀药。功兼 <lb ed="X" n="0695c19"/><lb ed="R099" n="0127b18"/>诸药。是为一大事因缘。一实不虚。一道淸净。故谓之 <lb ed="X" n="0695c20"/><lb ed="R099" n="0128a01"/>一。其性廣博。多所含容。大智大断大人所乘。故谓之 <lb ed="X" n="0695c21"/><lb ed="R099" n="0128a02"/>大。三世诸<persName>佛</persName>以此成道。以此度众生。故谓之事。众生 <lb ed="X" n="0695c22"/><lb ed="R099" n="0128a03"/>以此因感<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>以此缘应之。故谓之因缘。又是者非 <lb ed="X" n="0695c23"/><lb ed="R099" n="0128a04"/>作法。非<persName>佛</persName>天人所作。常境无相。常智无缘。以无缘智 <lb ed="X" n="0695c24"/><lb ed="R099" n="0128a05"/>缘无相境。以无相境相无缘智。智境冥一而言境智。 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0696a" n="0696a"/> <lb ed="X" n="0696a01"/><lb ed="R099" n="0128a06"/>是名无作。是名不思议。文殊问经云。破一切发名发 <lb ed="X" n="0696a02"/><lb ed="R099" n="0128a07"/>菩提心。常随菩提相而发菩提心。无发而发。无随而 <lb ed="X" n="0696a03"/><lb ed="R099" n="0128a08"/>随。又过一切发。过一切随。双照破随。是名不思议。前 <lb ed="X" n="0696a04"/><lb ed="R099" n="0128a09"/>三是上中下智所观。後一是上上智所观。前三为共。 <lb ed="X" n="0696a05"/><lb ed="R099" n="0128a10"/>後一为不共。前三是小中大。後一是大中大。上中上。 <lb ed="X" n="0696a06"/><lb ed="R099" n="0128a11"/>圆中圆。实中实。了義中了義。玄中玄。妙中妙。若如此 <lb ed="X" n="0696a07"/><lb ed="R099" n="0128a12"/>简非显是。体权识实而发心者。是诸<persName>佛</persName>种。如太子生 <lb ed="X" n="0696a08"/><lb ed="R099" n="0128a13"/>具王仪相。如迦陵鸟<g ref="#CB17139">鷇</g>中之声<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a0801" n="0696a0801"/><anchor xml:id="beg0696a0801" n="0696a0801"/>已<anchor xml:id="end0696a0801"/>为最勝。如狮子筋 <lb ed="X" n="0696a09"/><lb ed="R099" n="0128a14"/>弦。如狮子乳。如那罗延箭。如如意珠。若解此心则任 <lb ed="X" n="0696a10"/><lb ed="R099" n="0128a15"/>运达于止观。无发无碍即是观。其性寂灭即是止。宝 <lb ed="X" n="0696a11"/><lb ed="R099" n="0128a16"/>梁经云。比丘白<persName>佛</persName>。何等比丘能受供养。<persName>佛</persName>言。在比丘 <lb ed="X" n="0696a12"/><lb ed="R099" n="0128a17"/>数。修僧业。得僧利。是人能受供养。四果向是僧数。三 <lb ed="X" n="0696a13"/><lb ed="R099" n="0128a18"/>十七品是僧业。四果是僧利。比丘言。若发大乘心。复 <lb ed="X" n="0696a14"/><lb ed="R099" n="0128b01"/>云何。<persName>佛</persName>言。若发大乘心求一切智。不堕数。不修业。不 <lb ed="X" n="0696a15"/><lb ed="R099" n="0128b02"/>得利。能受供养。比丘惊问其故。<persName>佛</persName>言。是人受衣。用敷 <lb ed="X" n="0696a16"/><lb ed="R099" n="0128b03"/>大地。受抟食。若<name role="" type="person">须弥山</name>。当知小乘之极果不及大乘 <lb ed="X" n="0696a17"/><lb ed="R099" n="0128b04"/>之初心。又<persName>如来</persName>密藏经云。若人有十恶重罪。若能知 <lb ed="X" n="0696a18"/><lb ed="R099" n="0128b05"/><persName>如来</persName>说因缘法。无我人众生寿命。无生无灭。无染无 <lb ed="X" n="0696a19"/><lb ed="R099" n="0128b06"/>著。本性淸净。又于一切法知本性淸净。解知信入。我 <lb ed="X" n="0696a20"/><lb ed="R099" n="0128b07"/>不说是人趣向恶道。何以故。法无积聚。法无集恼。一 <lb ed="X" n="0696a21"/><lb ed="R099" n="0128b08"/>切法不生不住。因缘和合而得生起。起<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a2101" n="0696a2101"/><anchor xml:id="beg0696a2101" n="0696a2101"/>已<anchor xml:id="end0696a2101"/>还灭。一切 <lb ed="X" n="0696a22"/><lb ed="R099" n="0128b09"/>结使亦生<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a2201" n="0696a2201"/><anchor xml:id="beg0696a2201" n="0696a2201"/>已<anchor xml:id="end0696a2201"/>灭。若有犯有住。无有是处。如百年暗室。 <lb ed="X" n="0696a23"/><lb ed="R099" n="0128b10"/>若燃灯时。暗不可言。我是室主而不肯去。此经即具 <lb ed="X" n="0696a24"/><lb ed="R099" n="0128b11"/>前四菩提心。初心之功尙破重罪。况第二第三第四 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0696b" n="0696b"/> <lb ed="X" n="0696b01"/><lb ed="R099" n="0128b12"/>耶〇夫行者智信两全。闻一念即<persName>佛</persName>。信则不谤。智则 <lb ed="X" n="0696b02"/><lb ed="R099" n="0128b13"/>不惧。如是则初心後心无不真实。若无信则远推圣 <lb ed="X" n="0696b03"/><lb ed="R099" n="0128b14"/>境非<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b0301" n="0696b0301"/><anchor xml:id="beg0696b0301" n="0696b0301"/>己<anchor xml:id="end0696b0301"/>所及。若无智则起增上慢谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b0302" n="0696b0302"/><anchor xml:id="beg0696b0302" n="0696b0302"/>己<anchor xml:id="end0696b0302"/>均<persName>佛</persName>。如是则 <lb ed="X" n="0696b04"/><lb ed="R099" n="0128b15"/>初後皆非。由此故重以六即菩提显之。大论以焦炷 <lb ed="X" n="0696b05"/><lb ed="R099" n="0128b16"/>为喩。非初不離初。非後不離後。六名虽殊其旨不异。 <lb ed="X" n="0696b06"/><lb ed="R099" n="0128b17"/>谓理即･名字即･观行即･相似即･分真即･究竟即。理即 <lb ed="X" n="0696b07"/><lb ed="R099" n="0128b18"/>菩提者。心即<persName>如来</persName>藏。如前说三谛一谛。非三非一。本 <lb ed="X" n="0696b08"/><lb ed="R099" n="0129a01"/>自有之。故名理即菩提。亦名理即止观。即寂名止。即 <lb ed="X" n="0696b09"/><lb ed="R099" n="0129a02"/>照名观。名字即菩提者。理虽即是。日用不知。今始闻 <lb ed="X" n="0696b10"/><lb ed="R099" n="0129a03"/>一实義。于名字中通达解了。知一切法皆是<persName>佛</persName>法。是 <lb ed="X" n="0696b11"/><lb ed="R099" n="0129a04"/>为名字即菩提。亦是名字止观。观行即菩提者。但闻 <lb ed="X" n="0696b12"/><lb ed="R099" n="0129a05"/>名口说。如虫食木偶得成字。是虫亦不知是字非字。 <lb ed="X" n="0696b13"/><lb ed="R099" n="0129a06"/>必须心观明了。理慧相应。言如行。行如言。是名观行 <lb ed="X" n="0696b14"/><lb ed="R099" n="0129a07"/>即菩提。亦名观行止观。相似即菩提者。以其愈观愈 <lb ed="X" n="0696b15"/><lb ed="R099" n="0129a08"/>明。愈止愈寂。一切世间治生产业。皆与实相不相违 <lb ed="X" n="0696b16"/><lb ed="R099" n="0129a09"/>背。如经说。六根淸净。是名相似即菩提。亦名相似止 <lb ed="X" n="0696b17"/><lb ed="R099" n="0129a10"/>观。分真即菩提者。因相似观。力破无明。见<persName>佛</persName>性。开秘 <lb ed="X" n="0696b18"/><lb ed="R099" n="0129a11"/>藏。显真如。名发心住乃至等觉。如从月朔至十四日。 <lb ed="X" n="0696b19"/><lb ed="R099" n="0129a12"/>光垂圆。暗垂尽。或八相成道。或普门示现。是名分真 <lb ed="X" n="0696b20"/><lb ed="R099" n="0129a13"/>菩提。亦名分真止观。究竟即菩提者。等觉一转入于 <lb ed="X" n="0696b21"/><lb ed="R099" n="0129a14"/>妙觉。智光圆满。是大涅槃。大品云。过茶无字可说。是 <lb ed="X" n="0696b22"/><lb ed="R099" n="0129a15"/>名究竟菩提。亦名究竟止观。总以喩喩之。如贫人家 <lb ed="X" n="0696b23"/><lb ed="R099" n="0129a16"/>有宝藏而无知者。知识示之。耘除草秽而掘出之。渐 <lb ed="X" n="0696b24"/><lb ed="R099" n="0129a17"/>近藏开得而用之。六義可见。问。何意约圆说六即。答。 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0696c" n="0696c"/> <lb ed="X" n="0696c01"/><lb ed="R099" n="0129a18"/>圆观诸法皆云六即。故以圆意约一切法。悉用六即 <lb ed="X" n="0696c02"/><lb ed="R099" n="0129b01"/>判位。馀教不尔故不用之。自前简十非。盖约苦谛升 <lb ed="X" n="0696c03"/><lb ed="R099" n="0129b02"/>沉。又约四谛论智之曲拙浅近。又明弘誓行愿。後约 <lb ed="X" n="0696c04"/><lb ed="R099" n="0129b03"/>六即辨位。辗转细妙。是法乃显。当知神珠在九渊之 <lb ed="X" n="0696c05"/><lb ed="R099" n="0129b04"/>内骊龙颔下。有志有德方乃致之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0696c06"/><lb ed="R099" n="0129b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">修大行</cb:mulu><p xml:id="pX55p0696c0601">次修大行。夫欲登妙位。非行不阶。故次发大心论修 <lb ed="X" n="0696c07"/><lb ed="R099" n="0129b06"/>大行。法花云。又见<persName>佛</persName>子。修种种行。行法众多。今略明 <lb ed="X" n="0696c08"/><lb ed="R099" n="0129b07"/>四种三昧。一常坐。二常行。三半行半坐。四非行非坐。 <lb ed="X" n="0696c09"/><lb ed="R099" n="0129b08"/>三昧者。调直定也。论云。善心一处住不动名三昧。一 <lb ed="X" n="0696c10"/><lb ed="R099" n="0129b09"/>处即法界也。住不动谓正观也。常坐者。按文殊问说。 <lb ed="X" n="0696c11"/><lb ed="R099" n="0129b10"/>两经名一行三昧。修此三昧。当居一静室或空闲地。 <lb ed="X" n="0696c12"/><lb ed="R099" n="0129b11"/>一床而坐。以坐自誓。九十日为一期。随一<persName>佛</persName>方面端 <lb ed="X" n="0696c13"/><lb ed="R099" n="0129b12"/>坐正向。不动不倚。若坐疲极。或疾病所困。睡盖所覆。 <lb ed="X" n="0696c14"/><lb ed="R099" n="0129b13"/>内外障蔽不能遣者。当专念一<persName>佛</persName>及称<persName>佛</persName>名。以持其 <lb ed="X" n="0696c15"/><lb ed="R099" n="0129b14"/>心。念力强故障即解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0696001" n="0696001"/>云。恶觉既去。但专繫缘法界。一 <lb ed="X" n="0696c16"/><lb ed="R099" n="0129b15"/>念法界。繫缘成止。一念成观。观一切法皆是<persName>佛</persName>法。離 <lb ed="X" n="0696c17"/><lb ed="R099" n="0129b16"/>有无二边。住无所住。如诸<persName>佛</persName>住寂灭法界。能如是观。 <lb ed="X" n="0696c18"/><lb ed="R099" n="0129b17"/>是观<persName>如来</persName>。观<persName>如来</persName>时。不谓<persName>如来</persName>为<persName>如来</persName>。无有<persName>如来</persName>为 <lb ed="X" n="0696c19"/><lb ed="R099" n="0129b18"/><persName>如来</persName>。亦无<persName>如来</persName>智能知<persName>如来</persName>者。<persName>如来</persName>及<persName>如来</persName>智无二 <lb ed="X" n="0696c20"/><lb ed="R099" n="0130a01"/>相。不在方不離方。非三世非不三世。非垢非净。观众 <lb ed="X" n="0696c21"/><lb ed="R099" n="0130a02"/>生相如诸<persName>佛</persName>相。众生界量如<persName>佛</persName>界量。不见凡法云何 <lb ed="X" n="0696c22"/><lb ed="R099" n="0130a03"/>捨。不见圣法云何取。生死涅槃垢净亦如是。是观众 <lb ed="X" n="0696c23"/><lb ed="R099" n="0130a04"/>生真<persName>佛</persName>法界。观贪欲嗔痴皆是寂灭行。无动行。非生 <lb ed="X" n="0696c24"/><lb ed="R099" n="0130a05"/>死法。非涅槃法。不捨诸见。不捨无为而修<persName>佛</persName>道。非修 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0697a" n="0697a"/> <lb ed="X" n="0697a01"/><lb ed="R099" n="0130a06"/>道非不修道。是名正住烦恼法界。又观业重者无出 <lb ed="X" n="0697a02"/><lb ed="R099" n="0130a07"/>五逆。五逆即菩提。菩提五逆无异相。无觉者。无知者。 <lb ed="X" n="0697a03"/><lb ed="R099" n="0130a08"/>无分别者。不可壞。本无本性。非因非果。一切业缘皆 <lb ed="X" n="0697a04"/><lb ed="R099" n="0130a09"/>住实际。是为观业即法界。以此意历一切法可解。行 <lb ed="X" n="0697a05"/><lb ed="R099" n="0130a10"/>者闻之不惊不怖。乃从百千万亿<persName>佛</persName>所久殖德本。当 <lb ed="X" n="0697a06"/><lb ed="R099" n="0130a11"/>知此人即为见<persName>佛</persName>。即住不退地。具六波罗蜜〇次常 <lb ed="X" n="0697a07"/><lb ed="R099" n="0130a12"/>行三昧。出般舟三昧经。此翻为<persName>佛</persName>立。<persName>佛</persName>立三義。谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0697a08"/><lb ed="R099" n="0130a13"/>威力与三昧力及行者本功德力。能于定中见十方 <lb ed="X" n="0697a09"/><lb ed="R099" n="0130a14"/><persName>佛</persName>在前立。故名<persName>佛</persName>立。行此三昧。当避恶知识。常独处。 <lb ed="X" n="0697a10"/><lb ed="R099" n="0130a15"/>止严饰道场。盥沐更衣。唯专行道。以九十日为一期。 <lb ed="X" n="0697a11"/><lb ed="R099" n="0130a16"/>请明师一人。善内外律。以为开导。不嫌不恚。与之从 <lb ed="X" n="0697a12"/><lb ed="R099" n="0130a17"/>事。常称阿弥陀<persName>佛</persName>。身口不息。又心念此<persName>佛</persName>去□十万 <lb ed="X" n="0697a13"/><lb ed="R099" n="0130a18"/>亿刹。在宝地宝堂之中。具三十二微妙相好<note place="inline">立境</note>。又念 <lb ed="X" n="0697a14"/><lb ed="R099" n="0130b01"/><persName>佛</persName>不从心得。不从身得。不用心得<persName>佛</persName>色。不用色得<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0697a15"/><lb ed="R099" n="0130b02"/>心。何者。心者<persName>佛</persName>无心。色者<persName>佛</persName>无色。自索智慧不可得。 <lb ed="X" n="0697a16"/><lb ed="R099" n="0130b03"/>我尙不可得。云何有见。一切法本无所有。壞本绝本 <lb ed="X" n="0697a17"/><lb ed="R099" n="0130b04"/><note place="inline">其一</note>。如梦见七宝亲属等。寤<anchor xml:id="nkr_note_add_0697a1701" n="0697a1701"/><anchor xml:id="beg0697a1701" n="0697a1701"/>已<anchor xml:id="end0697a1701"/>追求。一无所在。当如是 <lb ed="X" n="0697a18"/><lb ed="R099" n="0130b05"/>念<persName>佛</persName>。又如饥渴梦得美食。觉仍腹空。自念诸法如梦。 <lb ed="X" n="0697a19"/><lb ed="R099" n="0130b06"/>如是念<persName>佛</persName>。是名如相念。如镜中像不外来不中生。以 <lb ed="X" n="0697a20"/><lb ed="R099" n="0130b07"/>镜净故自见其形。行人色淸净。所有皆净。<persName>佛</persName>即见耳 <lb ed="X" n="0697a21"/><lb ed="R099" n="0130b08"/><note place="inline">其二</note>。又自念。<persName>佛</persName>从何所来。我亦无所至。我所念即见。心 <lb ed="X" n="0697a22"/><lb ed="R099" n="0130b09"/>作<persName>佛</persName>。心自见。心见<persName>佛</persName>。心是<persName>佛</persName>。心是我。心见<persName>佛</persName>。心不自 <lb ed="X" n="0697a23"/><lb ed="R099" n="0130b10"/>知心。心不自见心。心有想即痴。无想即泥洹。是法无 <lb ed="X" n="0697a24"/><lb ed="R099" n="0130b11"/>可乐。皆念所为。设有念亦了知空。是名<persName>佛</persName>印<note place="inline">其三</note>。论云。 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0697b" n="0697b"/> <lb ed="X" n="0697b01"/><lb ed="R099" n="0130b12"/>念实相<persName>佛</persName>。得上势力。当知此三昧。是诸<persName>佛</persName>眼。一切如 <lb ed="X" n="0697b02"/><lb ed="R099" n="0130b13"/>来从此法生〇次半行半坐者。方等云。旋百二十迊。 <lb ed="X" n="0697b03"/><lb ed="R099" n="0130b14"/>却坐思惟。法花云。其人若行若立读诵是经。若坐思 <lb ed="X" n="0697b04"/><lb ed="R099" n="0130b15"/>唯是经。故知俱用行坐为法。方等至尊当于闲静道 <lb ed="X" n="0697b05"/><lb ed="R099" n="0130b16"/>场。请一明律者为师。受二十四戒及陀罗尼。以七日 <lb ed="X" n="0697b06"/><lb ed="R099" n="0130b17"/>为一期。行者十人<anchor xml:id="nkr_note_add_0697b0601" n="0697b0601"/><anchor xml:id="beg0697b0601" n="0697b0601"/>已<anchor xml:id="end0697b0601"/>还。旋咒竟。却坐思惟摩诃袒持 <lb ed="X" n="0697b07"/><lb ed="R099" n="0130b18"/>陀罗尼。陀罗尼以遮恶持善为義。只是实相中道即 <lb ed="X" n="0697b08"/><lb ed="R099" n="0131a01"/>是寂灭相。寂灭相空。求者得者实者来者悉复皆空。 <lb ed="X" n="0697b09"/><lb ed="R099" n="0131a02"/>无所求中吾故求之。当于何求。六波罗蜜中求。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0697b10"/><lb ed="R099" n="0131a03"/>成道皆由此法。约法花。三七日为一期。普贤观云。专 <lb ed="X" n="0697b11"/><lb ed="R099" n="0131a04"/>诵大乘。不入三昧。日夜六时忏六根罪。安乐行云。于 <lb ed="X" n="0697b12"/><lb ed="R099" n="0131a05"/>诸法无所行。亦不行不分别。二经事理相成。其旨不 <lb ed="X" n="0697b13"/><lb ed="R099" n="0131a06"/>异。妙证之时则两捨。普贤观又云。欲一弹指顷除阿 <lb ed="X" n="0697b14"/><lb ed="R099" n="0131a07"/>僧祇生死罪者。欲发菩提心不断烦恼而入涅槃。不 <lb ed="X" n="0697b15"/><lb ed="R099" n="0131a08"/>離五欲而净诸根者。欲得法花三昧者。当修习此法 <lb ed="X" n="0697b16"/><lb ed="R099" n="0131a09"/>华经。令此空慧与心相应。念诸菩萨母无上勝方便 <lb ed="X" n="0697b17"/><lb ed="R099" n="0131a10"/>从思实相得。众罪如霜露。慧日能消除。能持此经者。 <lb ed="X" n="0697b18"/><lb ed="R099" n="0131a11"/>即为得见我〇次非行非坐者。实通行坐及一切事。 <lb ed="X" n="0697b19"/><lb ed="R099" n="0131a12"/>南嶽大师名为随自意。意之所起即修三昧。大品谓 <lb ed="X" n="0697b20"/><lb ed="R099" n="0131a13"/>之觉意三昧行者。心数起时。反照不见动静根源。故 <lb ed="X" n="0697b21"/><lb ed="R099" n="0131a14"/>名觉意。又穷诸法本皆由意造。故以意为言端耳。对 <lb ed="X" n="0697b22"/><lb ed="R099" n="0131a15"/>境觉知异乎木石名为心。次心筹量名为意。照了分 <lb ed="X" n="0697b23"/><lb ed="R099" n="0131a16"/>别名为识。如是辨别。堕心想见倒中。未名为觉。觉者 <lb ed="X" n="0697b24"/><lb ed="R099" n="0131a17"/>知心中非有意亦非不有意。非有识亦非不有识。意 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0697c" n="0697c"/> <lb ed="X" n="0697c01"/><lb ed="R099" n="0131a18"/>中非有心亦非不有心。非有识亦非不有识。识中非 <lb ed="X" n="0697c02"/><lb ed="R099" n="0131b01"/>有意亦非不有意。非有心亦非不有心。心意识非一 <lb ed="X" n="0697c03"/><lb ed="R099" n="0131b02"/>故立三名。非三故说一性。若名非名则性亦非性。非 <lb ed="X" n="0697c04"/><lb ed="R099" n="0131b03"/>名故不三。非性故不一。非三故不散。非一故不合。不 <lb ed="X" n="0697c05"/><lb ed="R099" n="0131b04"/>合故不有。不散故不空。非有故不常。非空故不断。若 <lb ed="X" n="0697c06"/><lb ed="R099" n="0131b05"/>不见常断。终不见一异。故观意即摄心识及一切法。 <lb ed="X" n="0697c07"/><lb ed="R099" n="0131b06"/>夫人意之所趣非善则恶。若不趣善恶即为无记。动 <lb ed="X" n="0697c08"/><lb ed="R099" n="0131b07"/>息万差终不出此三种。今先历众善为观。当分别四 <lb ed="X" n="0697c09"/><lb ed="R099" n="0131b08"/>运。盖心识无形。非相不辨。谓未念･欲念･正念･念<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c0901" n="0697c0901"/><anchor xml:id="beg0697c0901" n="0697c0901"/>已<anchor xml:id="end0697c0901"/>。若 <lb ed="X" n="0697c10"/><lb ed="R099" n="0131b09"/>达此四相。即入一相无相。或问。末念名心未起。念<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1001" n="0697c1001"/><anchor xml:id="beg0697c1001" n="0697c1001"/>已<anchor xml:id="end0697c1001"/> <lb ed="X" n="0697c11"/><lb ed="R099" n="0131b10"/>则缘境<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1101" n="0697c1101"/><anchor xml:id="beg0697c1101" n="0697c1101"/>已<anchor xml:id="end0697c1101"/>谢。此二无心。云何可观。答。未念虽未起。非 <lb ed="X" n="0697c12"/><lb ed="R099" n="0131b11"/>毕竟无。<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1201" n="0697c1201"/><anchor xml:id="beg0697c1201" n="0697c1201"/>已<anchor xml:id="end0697c1201"/>念虽谢。亦非永灭。以相续故。俱可得观。又 <lb ed="X" n="0697c13"/><lb ed="R099" n="0131b12"/>问。过去<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1301" n="0697c1301"/><anchor xml:id="beg0697c1301" n="0697c1301"/>已<anchor xml:id="end0697c1301"/>去。未来未至。现在不住。若離三世则无别 <lb ed="X" n="0697c14"/><lb ed="R099" n="0131b13"/>心。云何观心。答。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1401" n="0697c1401"/><anchor xml:id="beg0697c1401" n="0697c1401"/>已<anchor xml:id="end0697c1401"/>灭･未至･不住俱不可知。云何圣 <lb ed="X" n="0697c15"/><lb ed="R099" n="0131b14"/>人知。三世心偈云。诸<persName>佛</persName>之所说。虽空亦不断。相续亦 <lb ed="X" n="0697c16"/><lb ed="R099" n="0131b15"/>不常。罪福亦不失。行者既知此四相。当随所念。以无 <lb ed="X" n="0697c17"/><lb ed="R099" n="0131b16"/>住智反照观察之。善事众多。且约六度。若有诸尘须 <lb ed="X" n="0697c18"/><lb ed="R099" n="0131b17"/>捨六受。若无诸尘须运六作。捨运合成十二法。初论 <lb ed="X" n="0697c19"/><lb ed="R099" n="0131b18"/>眼受色时。未见･欲见･正见･见<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1901" n="0697c1901"/><anchor xml:id="beg0697c1901" n="0697c1901"/>已<anchor xml:id="end0697c1901"/>四运心皆不可见。亦 <lb ed="X" n="0697c20"/><lb ed="R099" n="0132a01"/>不得不见。又反观觉色之心。不从外来。不从内出。亦 <lb ed="X" n="0697c21"/><lb ed="R099" n="0132a02"/>无中间。不常自有。当知觉色毕竟空寂。所观色与空 <lb ed="X" n="0697c22"/><lb ed="R099" n="0132a03"/>等。能观者与盲等。乃至意缘法有。未缘･欲缘･正缘･缘 <lb ed="X" n="0697c23"/><lb ed="R099" n="0132a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0697c2301" n="0697c2301"/><anchor xml:id="beg0697c2301" n="0697c2301"/>已<anchor xml:id="end0697c2301"/>反观如前。是名觉六受观。观眼色空明。各各无见。 <lb ed="X" n="0697c24"/><lb ed="R099" n="0132a05"/>亦无分别。因缘和合生眼识。眼识因缘生意识。意识 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0698a" n="0698a"/> <lb ed="X" n="0698a01"/><lb ed="R099" n="0132a06"/>生时即能分别。依意识即有眼识。眼识能见色。见<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a0101" n="0698a0101"/><anchor xml:id="beg0698a0101" n="0698a0101"/>已<anchor xml:id="end0698a0101"/> <lb ed="X" n="0698a02"/><lb ed="R099" n="0132a07"/>生贪。贪染毁戒。是地狱四运。意实贪色而覆藏言不 <lb ed="X" n="0698a03"/><lb ed="R099" n="0132a08"/>是。鬼道四运。于色生著计我我所。畜牲四运。我色他 <lb ed="X" n="0698a04"/><lb ed="R099" n="0132a09"/>色我勝他劣。修罗四运。于色起五戒十善。人天四运。 <lb ed="X" n="0698a05"/><lb ed="R099" n="0132a10"/>观四运心。心相生灭。心心不住。心心三受。心心不自 <lb ed="X" n="0698a06"/><lb ed="R099" n="0132a11"/>在。心心属因缘。二乘四运。观自他四运之患。即起慈 <lb ed="X" n="0698a07"/><lb ed="R099" n="0132a12"/>悲而行六度。又观尘非尘。于尘无受。观根非根。于<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a0701" n="0698a0701"/><anchor xml:id="beg0698a0701" n="0698a0701"/>己<anchor xml:id="end0698a0701"/> <lb ed="X" n="0698a08"/><lb ed="R099" n="0132a13"/>无著。观人叵得。亦无受者。三事皆空。名檀波罗蜜。是 <lb ed="X" n="0698a09"/><lb ed="R099" n="0132a14"/>名不住色佈施。如人有目。日光明照。见种种色。是名 <lb ed="X" n="0698a10"/><lb ed="R099" n="0132a15"/>无相檀到于彼岸。一切法趣檀。成摩诃衍。是菩萨四 <lb ed="X" n="0698a11"/><lb ed="R099" n="0132a16"/>运。又观四运与虚空等即常。不受四运即乐。不为四 <lb ed="X" n="0698a12"/><lb ed="R099" n="0132a17"/>运起业即我。四运不能染即净。是<persName>佛</persName>法四运<note place="inline">通<persName>佛</persName>四运</note>。又 <lb ed="X" n="0698a13"/><lb ed="R099" n="0132a18"/>四运虽空。空中具见种种四运。乃至遍见恒沙<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0698a14"/><lb ed="R099" n="0132b01"/>是名假名四运。若空不应具十法界。十法界从因缘 <lb ed="X" n="0698a15"/><lb ed="R099" n="0132b02"/>生。体复非有非空。非有双照空有。三谛宛然。备<persName>佛</persName>知 <lb ed="X" n="0698a16"/><lb ed="R099" n="0132b03"/>见。是名中道四运。观声香味触法五受幷如是。次观 <lb ed="X" n="0698a17"/><lb ed="R099" n="0132b04"/>六作行檀者。观未行･欲行･正行･行<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a1701" n="0698a1701"/><anchor xml:id="beg0698a1701" n="0698a1701"/>已<anchor xml:id="end0698a1701"/>皆不可得。反观 <lb ed="X" n="0698a18"/><lb ed="R099" n="0132b05"/>觉心。不内外。不中间。毕竟空寂。而由心运役。为毁戒。 <lb ed="X" n="0698a19"/><lb ed="R099" n="0132b06"/>为诳惑。为眷属。为勝负。为義让。为善禅。为涅槃。为慈 <lb ed="X" n="0698a20"/><lb ed="R099" n="0132b07"/>悲。为假名。为中道。一运之中十法具足。一不定一故 <lb ed="X" n="0698a21"/><lb ed="R099" n="0132b08"/>为十。十不定十故为一。非一非十而一而十。具足三 <lb ed="X" n="0698a22"/><lb ed="R099" n="0132b09"/>谛。乃至住坐卧言语作为亦如是。又约一一事各论 <lb ed="X" n="0698a23"/><lb ed="R099" n="0132b10"/>六行者。行时以慈悲观众生。不得众生相。众生于菩 <lb ed="X" n="0698a24"/><lb ed="R099" n="0132b11"/>萨得无怖畏。是为行中檀。于众生无伤。不得罪福相。 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0698b" n="0698b"/> <lb ed="X" n="0698b01"/><lb ed="R099" n="0132b12"/>是名尸。行时心想不起。亦无动摇无住处。是名忍。行 <lb ed="X" n="0698b02"/><lb ed="R099" n="0132b13"/>时不得擧足下足。无前後。无生灭。是名精进。不得身 <lb ed="X" n="0698b03"/><lb ed="R099" n="0132b14"/>心。生死涅<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b0301" n="0698b0301"/><anchor xml:id="beg0698b0301" n="0698b0301"/>槃<anchor xml:id="end0698b0301"/>不味不乱。是名禅。行时知身相如雲如 <lb ed="X" n="0698b04"/><lb ed="R099" n="0132b15"/>影梦幻响化。不常不断。无缚无脱。是名般若。又行中 <lb ed="X" n="0698b05"/><lb ed="R099" n="0132b16"/>寂然有定相。于定生染即为贪著禅味。是菩萨缚。今 <lb ed="X" n="0698b06"/><lb ed="R099" n="0132b17"/>观心尙无。定在何处。当知此定从顚倒生。如是谛观 <lb ed="X" n="0698b07"/><lb ed="R099" n="0132b18"/>即破定相。以方便生。是菩萨解。又行者未悟。或谓能 <lb ed="X" n="0698b08"/><lb ed="R099" n="0133a01"/>观之心即是妙慧。以慧自高反成智障。当反照能观 <lb ed="X" n="0698b09"/><lb ed="R099" n="0133a02"/>之心不见住处。无有观者及非观者。观者既空即離 <lb ed="X" n="0698b10"/><lb ed="R099" n="0133a03"/>观想。大论云。念想观<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b1001" n="0698b1001"/><anchor xml:id="beg0698b1001" n="0698b1001"/>已<anchor xml:id="end0698b1001"/>除。则能见般若。如是之行具 <lb ed="X" n="0698b11"/><lb ed="R099" n="0133a04"/>三三昧。初观破一切相即空三昧。次观能壞空相名 <lb ed="X" n="0698b12"/><lb ed="R099" n="0133a05"/>无相三昧。後观不见作者名无作三昧。破三倒惑。越 <lb ed="X" n="0698b13"/><lb ed="R099" n="0133a06"/>三有流。成波罗蜜。摄一切法。岂止六度三三昧而<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b1301" n="0698b1301"/><anchor xml:id="beg0698b1301" n="0698b1301"/>已<anchor xml:id="end0698b1301"/>。 <lb ed="X" n="0698b14"/><lb ed="R099" n="0133a07"/>馀十一事亦如是。又于六尘中兢愼洁白。于六作中 <lb ed="X" n="0698b15"/><lb ed="R099" n="0133a08"/>威仪修整。但名持戒非是三昧。不名波罗蜜。若得此 <lb ed="X" n="0698b16"/><lb ed="R099" n="0133a09"/>观尸罗自成。乃至忍･精进･定･慧之義幷如是〇复以 <lb ed="X" n="0698b17"/><lb ed="R099" n="0133a10"/>随自意历诸恶者。夫善恶不定。如诸蔽为恶诸度为 <lb ed="X" n="0698b18"/><lb ed="R099" n="0133a11"/>善。以二乘離苦对之则俱为恶。又二乘止于自度。亦 <lb ed="X" n="0698b19"/><lb ed="R099" n="0133a12"/>未为善。六度菩萨有兼济之功乃名为善。又六度虽 <lb ed="X" n="0698b20"/><lb ed="R099" n="0133a13"/>带慈悲。如毒器贮食。食则杀人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b2001" n="0698b2001"/><anchor xml:id="beg0698b2001" n="0698b2001"/>已<anchor xml:id="end0698b2001"/>复是恶。三乘同断 <lb ed="X" n="0698b21"/><lb ed="R099" n="0133a14"/>乃名为善。又虽同断而不见别理。无明全在亦未为 <lb ed="X" n="0698b22"/><lb ed="R099" n="0133a15"/>善。别教之智乃名为善。又别智犹带方便。未称真实。 <lb ed="X" n="0698b23"/><lb ed="R099" n="0133a16"/>经云。自此之前皆名邪见。邪即是恶。唯圆法为善。如 <lb ed="X" n="0698b24"/><lb ed="R099" n="0133a17"/>此论善恶。深浅不同。今要以事度为善。诸蔽为恶。前 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0698c" n="0698c"/> <lb ed="X" n="0698c01"/><lb ed="R099" n="0133a18"/>虽观善其蔽不息。或悭或贪。或怒或惰。各于所蔽随 <lb ed="X" n="0698c02"/><lb ed="R099" n="0133b01"/>用观慧。如<persName>佛</persName>世在家之人皆能得道。鸯掘摩罗弥杀 <lb ed="X" n="0698c03"/><lb ed="R099" n="0133b02"/>弥慈。祇陀末利唯酒唯戒。和须蜜多婬而梵行。提婆 <lb ed="X" n="0698c04"/><lb ed="R099" n="0133b03"/>达多邪见即正。当知恶不妨道。若人贪欲炽盛。对治 <lb ed="X" n="0698c05"/><lb ed="R099" n="0133b04"/>折伏弥更增剧。则且当恣其所向。譬如轮钓。鱼强丝 <lb ed="X" n="0698c06"/><lb ed="R099" n="0133b05"/>弱不可强牵。但使钓饵入口。随其近远不久则获。于 <lb ed="X" n="0698c07"/><lb ed="R099" n="0133b06"/>蔽修观亦如是。云何而观。若贪欲起时。谛观四相。未 <lb ed="X" n="0698c08"/><lb ed="R099" n="0133b07"/>贪欲･欲贪欲･正贪欲･贪欲<anchor xml:id="nkr_note_add_0698c0801" n="0698c0801"/><anchor xml:id="beg0698c0801" n="0698c0801"/>已<anchor xml:id="end0698c0801"/>。为未贪欲灭欲贪欲生。 <lb ed="X" n="0698c09"/><lb ed="R099" n="0133b08"/>为不灭欲贪欲生。为亦灭亦不灭欲贪欲生。为非灭 <lb ed="X" n="0698c10"/><lb ed="R099" n="0133b09"/>非不灭欲贪欲生。若未灭而贪欲生者。为即为離。即 <lb ed="X" n="0698c11"/><lb ed="R099" n="0133b10"/>灭而生则生灭相违。若離而生生则无因。若未贪欲 <lb ed="X" n="0698c12"/><lb ed="R099" n="0133b11"/>不灭而欲生者。为即为離。若即。即二生相幷。若離。亦 <lb ed="X" n="0698c13"/><lb ed="R099" n="0133b12"/>为无因。若谓未贪欲亦灭亦不灭而欲生者。若定从 <lb ed="X" n="0698c14"/><lb ed="R099" n="0133b13"/>灭生。则不须亦不灭。若从不灭。则不须亦灭。不定之 <lb ed="X" n="0698c15"/><lb ed="R099" n="0133b14"/>因那生定果。若其体一则其性相违。若其体异则本 <lb ed="X" n="0698c16"/><lb ed="R099" n="0133b15"/>不相关。若谓非灭非不灭而欲生者。双非之处为有 <lb ed="X" n="0698c17"/><lb ed="R099" n="0133b16"/>为无。若双非是有。何谓双非。若是无者。无那能生。如 <lb ed="X" n="0698c18"/><lb ed="R099" n="0133b17"/>此四句还转。不见未贪欲灭。欲贪欲不生。亦生亦不 <lb ed="X" n="0698c19"/><lb ed="R099" n="0133b18"/>生。非生非不生。例如前说观贪欲之蔽毕竟空寂。若 <lb ed="X" n="0698c20"/><lb ed="R099" n="0134a01"/>蔽恒起。此观恒照。亦不见起不见照而起而照。是名 <lb ed="X" n="0698c21"/><lb ed="R099" n="0134a02"/>钓饵。又观此蔽从何而起。起于尘耶。起于缘耶。若声 <lb ed="X" n="0698c22"/><lb ed="R099" n="0134a03"/>若色。若行若住。随所起处观其所因。为毁戒耶。为眷 <lb ed="X" n="0698c23"/><lb ed="R099" n="0134a04"/>属耶。乃至为二乘･菩萨･<persName>佛</persName>法耶。如是观时。于尘无受 <lb ed="X" n="0698c24"/><lb ed="R099" n="0134a05"/>者。于缘无作者。而双照有无。不相妨碍。当知蔽与法 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0699a" n="0699a"/> <lb ed="X" n="0699a01"/><lb ed="R099" n="0134a06"/>性体相不二。无行经云。贪欲即是道。恚痴亦复然。净 <lb ed="X" n="0699a02"/><lb ed="R099" n="0134a07"/>名云。行于非道。通达<persName>佛</persName>道。众生即菩提相。即涅槃相。 <lb ed="X" n="0699a03"/><lb ed="R099" n="0134a08"/>为增上慢说離婬怒痴为解脱耳。无增上慢者说婬 <lb ed="X" n="0699a04"/><lb ed="R099" n="0134a09"/>怒痴性即是解脱。如是观者。即观诸恶不思议理也。 <lb ed="X" n="0699a05"/><lb ed="R099" n="0134a10"/>常修观慧与蔽相应。譬如形影。是名观行位。能于诸 <lb ed="X" n="0699a06"/><lb ed="R099" n="0134a11"/>恶及世间法。皆与实相不相违偝。是名相似位。破蔽 <lb ed="X" n="0699a07"/><lb ed="R099" n="0134a12"/>无明。显见<persName>佛</persName>性。是名分真位。尽蔽源底。名究竟位。乃 <lb ed="X" n="0699a08"/><lb ed="R099" n="0134a13"/>至嗔痴等蔽。观智行位。幷如是〇既于善恶明随自 <lb ed="X" n="0699a09"/><lb ed="R099" n="0134a14"/>意。次复于非善非恶明之者。夫非善非恶即为无记。 <lb ed="X" n="0699a10"/><lb ed="R099" n="0134a15"/>无记则无自意可随。云何为观。大论云。无记中有般 <lb ed="X" n="0699a11"/><lb ed="R099" n="0134a16"/>若波罗蜜。故知亦可为观。观此无记与善恶同耶异 <lb ed="X" n="0699a12"/><lb ed="R099" n="0134a17"/>耶。同善同恶则不名无记。若异者。为记灭无记生。记 <lb ed="X" n="0699a13"/><lb ed="R099" n="0134a18"/>不灭无记生。为亦灭亦不灭无记生。为非灭非不灭 <lb ed="X" n="0699a14"/><lb ed="R099" n="0134b01"/>无记生。既求记不可得。何况无记。与记同异耶。非同 <lb ed="X" n="0699a15"/><lb ed="R099" n="0134b02"/>则不合。非异则不散。不合则不生。不散则不灭。如此 <lb ed="X" n="0699a16"/><lb ed="R099" n="0134b03"/>观时。记与不记皆如虚空。又无记一法生十法界及 <lb ed="X" n="0699a17"/><lb ed="R099" n="0134b04"/>一切法。即于无记非道通达<persName>佛</persName>道。无不具足。例前可 <lb ed="X" n="0699a18"/><lb ed="R099" n="0134b05"/>解。又云蔽非道体即解脱。而钝根障重。闻此语<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a1801" n="0699a1801"/><anchor xml:id="beg0699a1801" n="0699a1801"/>已<anchor xml:id="end0699a1801"/>多 <lb ed="X" n="0699a19"/><lb ed="R099" n="0134b06"/>复沉没。世有谬解大乘空義。如无禁法而捉蛇者。其 <lb ed="X" n="0699a20"/><lb ed="R099" n="0134b07"/>先师或修善法而观力不成。暂于恶法获得少定。便 <lb ed="X" n="0699a21"/><lb ed="R099" n="0134b08"/>以为证。谓持戒等善皆为非道。以此教人。遍长恶法。 <lb ed="X" n="0699a22"/><lb ed="R099" n="0134b09"/>大乖<persName>佛</persName>意。<persName>佛</persName>所言贪欲是道。盖言贪欲本性耳。又知 <lb ed="X" n="0699a23"/><lb ed="R099" n="0134b10"/>一类人决不能于善修观。故引之令观贪欲。如重病 <lb ed="X" n="0699a24"/><lb ed="R099" n="0134b11"/>与诸药不宜。直用黄龙汤治之。服<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a2401" n="0699a2401"/><anchor xml:id="beg0699a2401" n="0699a2401"/>已<anchor xml:id="end0699a2401"/>病愈。所谓贪欲 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0699b" n="0699b"/> <lb ed="X" n="0699b01"/><lb ed="R099" n="0134b12"/>是道。大意如此。净名云。我念声闻。不观人根。不应说 <lb ed="X" n="0699b02"/><lb ed="R099" n="0134b13"/>法。二乘犹自不可。况聋瞽师心者乎。或问。中道正观 <lb ed="X" n="0699b03"/><lb ed="R099" n="0134b14"/>以一其心。行用自足。何假纷纭四种三昧历诸善恶。 <lb ed="X" n="0699b04"/><lb ed="R099" n="0134b15"/>水浊珠昏。风多浪起。何益于澄静乎。答。用一理观心 <lb ed="X" n="0699b05"/><lb ed="R099" n="0134b16"/>而心不一。当奈之何。此则自行为失。若他人根性各 <lb ed="X" n="0699b06"/><lb ed="R099" n="0134b17"/>有差别。云何一药能疗众病。此则化他又失。如此则 <lb ed="X" n="0699b07"/><lb ed="R099" n="0134b18"/>四种三昧乃略而存之。以统扶群機耳。安得为纷纭 <lb ed="X" n="0699b08"/><lb ed="R099" n="0135a01"/>乎。或问。善扶于理。可修止观。恶乖于理。云何能修。答 <lb ed="X" n="0699b09"/><lb ed="R099" n="0135a02"/>曰。不然。大论明根遮有四。一根利无遮。二根利有遮。 <lb ed="X" n="0699b10"/><lb ed="R099" n="0135a03"/>三根钝无遮。四根钝有遮。初句谓身子之徒。一闻而 <lb ed="X" n="0699b11"/><lb ed="R099" n="0135a04"/>入道。次谓根利而罪障重。阇王･鸯掘之徒。恶不能累。 <lb ed="X" n="0699b12"/><lb ed="R099" n="0135a05"/>次谓三业纯善而都不会理。<name role="" type="person">周利槃特</name>九十日不能 <lb ed="X" n="0699b13"/><lb ed="R099" n="0135a06"/>诵一偈。後句即一切行恶之徒。又不修习。当知唯道 <lb ed="X" n="0699b14"/><lb ed="R099" n="0135a07"/>是从。不计善恶。经云。于戒缓者不名为缓。于乘缓者 <lb ed="X" n="0699b15"/><lb ed="R099" n="0135a08"/>乃名缓耳。盖其義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0699b16"/><lb ed="R099" n="0135a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">感大果</cb:mulu><p xml:id="pX55p0699b1601">复次明菩萨淸净大果报者。行顺中道则有圆妙果 <lb ed="X" n="0699b17"/><lb ed="R099" n="0135a10"/>报。此義在後第八廣明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0699b18"/><lb ed="R099" n="0135a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">裂大网</cb:mulu><p xml:id="pX55p0699b1801">复次明裂大网者。若观慧明了。通达渐顿等教。如破 <lb ed="X" n="0699b19"/><lb ed="R099" n="0135a12"/>微尘出大千经卷。知恒沙法。若化物观機。随他所堪 <lb ed="X" n="0699b20"/><lb ed="R099" n="0135a13"/>授之以法。乃至成<persName>佛</persName>时普门示现。网者法门。众多为 <lb ed="X" n="0699b21"/><lb ed="R099" n="0135a14"/>義。于众生即惑義。此義第九当廣明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0699b22"/><lb ed="R099" n="0135a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">归大处</cb:mulu><p xml:id="pX55p0699b2201">复次归大处者。诸<persName>佛</persName>为一大事因缘出现。令众生同 <lb ed="X" n="0699b23"/><lb ed="R099" n="0135a16"/>见法身。见法身<anchor xml:id="nkr_note_add_0699b2301" n="0699b2301"/><anchor xml:id="beg0699b2301" n="0699b2301"/>已<anchor xml:id="end0699b2301"/>。<persName>佛</persName>与众生同皈法身。又<persName>佛</persName>说种种 <lb ed="X" n="0699b24"/><lb ed="R099" n="0135a17"/>法。咸令众生至一切种智。种智具<anchor xml:id="nkr_note_add_0699b2401" n="0699b2401"/><anchor xml:id="beg0699b2401" n="0699b2401"/>已<anchor xml:id="end0699b2401"/>。则同归般若。又 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0699c" n="0699c"/> <lb ed="X" n="0699c01"/><lb ed="R099" n="0135a18"/><persName>佛</persName>以种种方便解众生缚。皆以<persName>如来</persName>灭度而灭度之。 <lb ed="X" n="0699c02"/><lb ed="R099" n="0135b01"/>既灭度<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c0201" n="0699c0201"/><anchor xml:id="beg0699c0201" n="0699c0201"/>已<anchor xml:id="end0699c0201"/>。同归解脱。大经云。安置诸子秘密藏中。我 <lb ed="X" n="0699c03"/><lb ed="R099" n="0135b02"/>亦不久自住其中。是名指归。归于大处。又<persName>佛</persName>身三种。 <lb ed="X" n="0699c04"/><lb ed="R099" n="0135b03"/>谓色身･法门身･实相身。若论归者。色归解脱。法门归 <lb ed="X" n="0699c05"/><lb ed="R099" n="0135b04"/>般若。实相皈法身。般若亦有三种。谓道种智･一切智･ <lb ed="X" n="0699c06"/><lb ed="R099" n="0135b05"/>一切种智。道种智归解脱。一切智归般若。一切种智 <lb ed="X" n="0699c07"/><lb ed="R099" n="0135b06"/>皈法身。解脱亦三种。一解无知缚。二解取相缚。三解 <lb ed="X" n="0699c08"/><lb ed="R099" n="0135b07"/>无明缚。解无知归解脱。解取相归般若。解无明皈法 <lb ed="X" n="0699c09"/><lb ed="R099" n="0135b08"/>身。又三德非三非一。各不思议。何者。若谓法身直法 <lb ed="X" n="0699c10"/><lb ed="R099" n="0135b09"/>身。非法身也。当知亦身非身。非身非不身。若谓般若 <lb ed="X" n="0699c11"/><lb ed="R099" n="0135b10"/>直般若。非般若也。当知般若亦知非知。非知非非知。 <lb ed="X" n="0699c12"/><lb ed="R099" n="0135b11"/>若谓解脱直解脱。非解脱也。当知亦脱非脱。非脱非 <lb ed="X" n="0699c13"/><lb ed="R099" n="0135b12"/>非脱。三德不一不异。不相碍。所归体同。故名指归。又 <lb ed="X" n="0699c14"/><lb ed="R099" n="0135b13"/>指非指。非指非非指。归非归。非归非非归。一一悉入 <lb ed="X" n="0699c15"/><lb ed="R099" n="0135b14"/>秘密藏中。三德寂静。本无名字。不知何以名之。强名 <lb ed="X" n="0699c16"/><lb ed="R099" n="0135b15"/>中道･实相･法身。亦复强名一切种智･平等大慧･般若 <lb ed="X" n="0699c17"/><lb ed="R099" n="0135b16"/>波罗蜜。亦复强名首楞严定･大般涅槃･不思议解脱。 <lb ed="X" n="0699c18"/><lb ed="R099" n="0135b17"/>一一名相皆入秘密藏中。何等为归。归于何处。言语 <lb ed="X" n="0699c19"/><lb ed="R099" n="0135b18"/>道断。心行处灭。永寂如虚空。是名真指归也<note place="inline">元本第一卷终</note>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0699c20"/><lb ed="R099" n="0136a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">释名第二</cb:mulu><head>释名第二</head> <lb ed="X" n="0699c21"/><lb ed="R099" n="0136a02"/><p xml:id="pX55p0699c2101">夫名以召实为用。经云。般若是一法。<persName>佛</persName>说种种名。今 <lb ed="X" n="0699c22"/><lb ed="R099" n="0136a03"/>释止观名用二義。谓相待。谓绝待。相待止观各三義。 <lb ed="X" n="0699c23"/><lb ed="R099" n="0136a04"/>止三義者。息義･住義･对不止止義。息者谓妄念休息。 <lb ed="X" n="0699c24"/><lb ed="R099" n="0136a05"/>净名云。云何息攀缘。谓心无所得。此就所破为名。住 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0700a" n="0700a"/> <lb ed="X" n="0700a01"/><lb ed="R099" n="0136a06"/>者谓缘心谛理。停住不动。仁王经云。入理般若名为 <lb ed="X" n="0700a02"/><lb ed="R099" n="0136a07"/>住。此就能止为名。对不止止者。语虽通前。意则大异 <lb ed="X" n="0700a03"/><lb ed="R099" n="0136a08"/>前两止。一息生死之流动。二住涅槃之寂静。今直约 <lb ed="X" n="0700a04"/><lb ed="R099" n="0136a09"/>谛理。凡无明即法性。法性即无明。无明非止非不止。 <lb ed="X" n="0700a05"/><lb ed="R099" n="0136a10"/>而名无明为不止。法性亦非止非不止。而名法性为 <lb ed="X" n="0700a06"/><lb ed="R099" n="0136a11"/>止。此待无明之不止论法性之止耳。如经。法性非生 <lb ed="X" n="0700a07"/><lb ed="R099" n="0136a12"/>灭而言法性寂灭。法性非垢净而言法性为净也。观 <lb ed="X" n="0700a08"/><lb ed="R099" n="0136a13"/>亦三義。谓贯穿義･观达義･对不观观義。贯穿者。谓以 <lb ed="X" n="0700a09"/><lb ed="R099" n="0136a14"/>智慧穿壞烦恼。法花云。穿凿高原。大经云。利钁斫地。 <lb ed="X" n="0700a10"/><lb ed="R099" n="0136a15"/>此就所破得名。观达者。谓以观智通达真如。瑞应经 <lb ed="X" n="0700a11"/><lb ed="R099" n="0136a16"/>云。息心达本源。此就能观为名。对不观观者。亦别约 <lb ed="X" n="0700a12"/><lb ed="R099" n="0136a17"/>谛理无明即法性非观非不观。而名无明为不观法 <lb ed="X" n="0700a13"/><lb ed="R099" n="0136a18"/>性。亦非观非不观。而名法性为观。如经。法性非明非 <lb ed="X" n="0700a14"/><lb ed="R099" n="0136b01"/>暗而谓法性为明也〇次绝待明止观。盖破相待三 <lb ed="X" n="0700a15"/><lb ed="R099" n="0136b02"/>義也。若止息从所破为名。名从彼生即堕他性。若住 <lb ed="X" n="0700a16"/><lb ed="R099" n="0136b03"/>止从能破得名。名从此生即堕自性。若非息境非住 <lb ed="X" n="0700a17"/><lb ed="R099" n="0136b04"/>理为止智断因缘。故止名从共生即堕共性。若谓非 <lb ed="X" n="0700a18"/><lb ed="R099" n="0136b05"/>所破非能破而止者。即堕无因。四堕俱失。故龙树正 <lb ed="X" n="0700a19"/><lb ed="R099" n="0136b06"/>之曰。诸法不自生。亦不从他生。不共不无因。是故说 <lb ed="X" n="0700a20"/><lb ed="R099" n="0136b07"/>无生。无生止观岂从四句立名。四句立名是因待生。 <lb ed="X" n="0700a21"/><lb ed="R099" n="0136b08"/>可思可说。是结惑生。可破可壞。又从四句生即是生 <lb ed="X" n="0700a22"/><lb ed="R099" n="0136b09"/>生。非止观也。若止息见思住于真谛。此乃待生生说 <lb ed="X" n="0700a23"/><lb ed="R099" n="0136b10"/>生不生之止观耳。若以空心出假。止息尘沙。住于俗 <lb ed="X" n="0700a24"/><lb ed="R099" n="0136b11"/>理。此乃待生不生说不生生止观耳。若止息无明。住 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0700b" n="0700b"/> <lb ed="X" n="0700b01"/><lb ed="R099" n="0136b12"/>于中理。此乃待空有二边而论止观。皆是待对。尙未 <lb ed="X" n="0700b02"/><lb ed="R099" n="0136b13"/>是止。何况不止。犹自非观。何况不观。何者。遣执不尽。 <lb ed="X" n="0700b03"/><lb ed="R099" n="0136b14"/>言语不断。业果不绝。非不思议法。不思议绝诸业果 <lb ed="X" n="0700b04"/><lb ed="R099" n="0136b15"/>烦恼等法。悉皆不生。故名为止。止亦不可得。观冥如 <lb ed="X" n="0700b05"/><lb ed="R099" n="0136b16"/>境。境既寂灭。何得有观。又何得待不止不观而论止 <lb ed="X" n="0700b06"/><lb ed="R099" n="0136b17"/>观。待于止观说不止观。待止不止说非止非不止。待 <lb ed="X" n="0700b07"/><lb ed="R099" n="0136b18"/>对既绝则非有为非无为。離言说道。非心识境。灭绝 <lb ed="X" n="0700b08"/><lb ed="R099" n="0137a01"/>绝灭是名绝待。绝待止观则不可说。有因缘故亦可 <lb ed="X" n="0700b09"/><lb ed="R099" n="0137a02"/>得说。说为止观。此名字不在内外中间。亦不常自有。 <lb ed="X" n="0700b10"/><lb ed="R099" n="0137a03"/>是字不住亦不不住。故名绝待止观。亦名一大事止 <lb ed="X" n="0700b11"/><lb ed="R099" n="0137a04"/>观。此大事不对小事。如虚空不因小空而名为大。止 <lb ed="X" n="0700b12"/><lb ed="R099" n="0137a05"/>观亦尔。不因愚乱名为止观。无可待对。独一法界。绝 <lb ed="X" n="0700b13"/><lb ed="R099" n="0137a06"/>一切待。绝即复绝。如前火之木是名绝待。故净名云。 <lb ed="X" n="0700b14"/><lb ed="R099" n="0137a07"/>诸法不相待。乃至一念不住故。即其旨也。此绝待義。 <lb ed="X" n="0700b15"/><lb ed="R099" n="0137a08"/>经论中或名远離。或名不住･不分别･无为･寂绝･禅定。 <lb ed="X" n="0700b16"/><lb ed="R099" n="0137a09"/>如是皆止之异名。体皆绝大。或名知见。或名智慧觉 <lb ed="X" n="0700b17"/><lb ed="R099" n="0137a10"/>照。如是皆观之异名。体皆绝大。般若･解脱多诸名字。 <lb ed="X" n="0700b18"/><lb ed="R099" n="0137a11"/>随众生类。于一法中立异字耳。又止亦名观。定即慧 <lb ed="X" n="0700b19"/><lb ed="R099" n="0137a12"/>故。亦名不止。定体空故。观亦名止。照即寂故。亦名不 <lb ed="X" n="0700b20"/><lb ed="R099" n="0137a13"/>观。照体中故。诸经赴缘。偏擧一法以示義端。首楞严 <lb ed="X" n="0700b21"/><lb ed="R099" n="0137a14"/>则偏论止。智度･法花则偏论观。涅槃则论三法具足。 <lb ed="X" n="0700b22"/><lb ed="R099" n="0137a15"/>当知一一皆是法界。皆是秘密藏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0700b23"/><lb ed="R099" n="0137a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">释体第三</cb:mulu><head>释体第三</head> <lb ed="X" n="0700b24"/><lb ed="R099" n="0137a17"/><p xml:id="pX55p0700b2401">释止观体。夫法体难显。今以四意显之。一教相。二眼 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0700c" n="0700c"/> <lb ed="X" n="0700c01"/><lb ed="R099" n="0137a18"/>智。三境界。四得失。教相者。夫止观名教。通于凡圣。不 <lb ed="X" n="0700c02"/><lb ed="R099" n="0137b01"/>可寻通名而求别体。故以相辨之。若凡夫止善所治 <lb ed="X" n="0700c03"/><lb ed="R099" n="0137b02"/>是止相。行善所生是观相。又四禅･四无量心是止相。 <lb ed="X" n="0700c04"/><lb ed="R099" n="0137b03"/>六行是观相。皆有漏相也。若二乘事禅皆止相。有作 <lb ed="X" n="0700c05"/><lb ed="R099" n="0137b04"/>四谛慧即观相。虽出生死而是拙度。但析色入空无 <lb ed="X" n="0700c06"/><lb ed="R099" n="0137b05"/>漏相也。幷非今所论巧度。止有三种。一体真止。二方 <lb ed="X" n="0700c07"/><lb ed="R099" n="0137b06"/>便随缘止。三息二边止。体真者。诸法从缘生。因缘空 <lb ed="X" n="0700c08"/><lb ed="R099" n="0137b07"/>无主。息心达本源。故号为沙门。知假合幻化。体即是 <lb ed="X" n="0700c09"/><lb ed="R099" n="0137b08"/>空。空即是真。故名体真止。方便随缘者。若三乘同以 <lb ed="X" n="0700c10"/><lb ed="R099" n="0137b09"/>无言说道断惑入真。真即不异。但烦恼馀习有尽不 <lb ed="X" n="0700c11"/><lb ed="R099" n="0137b10"/>尽。二乘体真不须方便。菩萨入假知空非空。分别药 <lb ed="X" n="0700c12"/><lb ed="R099" n="0137b11"/>病故目为方便。安于俗谛故名随缘止。息二边者。谓 <lb ed="X" n="0700c13"/><lb ed="R099" n="0137b12"/>生死流动涅槃保证。是皆两偏。不会中道。今知俗非 <lb ed="X" n="0700c14"/><lb ed="R099" n="0137b13"/>俗。俗边寂然。亦不得非俗。空边寂然。是名息二边止。 <lb ed="X" n="0700c15"/><lb ed="R099" n="0137b14"/>此三止名。经论未见。今对三观设之。释论云。菩萨依 <lb ed="X" n="0700c16"/><lb ed="R099" n="0137b15"/>随经教。为作名字。名为法施。立名何咎。详此三止与 <lb ed="X" n="0700c17"/><lb ed="R099" n="0137b16"/>释名三止似同。以三谛论之。其相辽绝。观亦三种。璎 <lb ed="X" n="0700c18"/><lb ed="R099" n="0137b17"/>珞经云。从假入空名二谛观。从空入假名平等观。二 <lb ed="X" n="0700c19"/><lb ed="R099" n="0137b18"/>观为方便道。得入中道。双照二谛。心心寂灭。自然流 <lb ed="X" n="0700c20"/><lb ed="R099" n="0138a01"/>入萨婆若海。名中道第一義谛观。所谓二谛者。观假 <lb ed="X" n="0700c21"/><lb ed="R099" n="0138a02"/>为入空之诠。空由诠会。能所合论。故名二谛观。又非 <lb ed="X" n="0700c22"/><lb ed="R099" n="0138a03"/>但会空亦复识假。假由真显。得名二谛观。又俗是所 <lb ed="X" n="0700c23"/><lb ed="R099" n="0138a04"/>破。真是所用。破用合论。名二谛观。从空入假名平等 <lb ed="X" n="0700c24"/><lb ed="R099" n="0138a05"/>观者。若谓入空。尙无空可有。又何假可入。当知此观 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0701a" n="0701a"/> <lb ed="X" n="0701a01"/><lb ed="R099" n="0138a06"/>为化众生。知真非真。方便出假。故言从空分别药病 <lb ed="X" n="0701a02"/><lb ed="R099" n="0138a07"/>而无差谬。故言入假。前观破假病。不用假法。但用真 <lb ed="X" n="0701a03"/><lb ed="R099" n="0138a08"/>法。未为平等。此观破空病。还用假药。破用既均。故言 <lb ed="X" n="0701a04"/><lb ed="R099" n="0138a09"/>平等观。中道第一義观者。前观假空是空生死。後观 <lb ed="X" n="0701a05"/><lb ed="R099" n="0138a10"/>空空是空涅槃。双非二边。是名二空观。为方便道。得 <lb ed="X" n="0701a06"/><lb ed="R099" n="0138a11"/>会中道。故言心心寂灭。流入萨婆若海。又初观用空。 <lb ed="X" n="0701a07"/><lb ed="R099" n="0138a12"/>次观用假。是为双存之方便。入中道时能双照二谛。 <lb ed="X" n="0701a08"/><lb ed="R099" n="0138a13"/>经云。心若在定。能知世间生灭法相。前两观为方便。 <lb ed="X" n="0701a09"/><lb ed="R099" n="0138a14"/>其旨在此。或问。大经谓。定多慧多。俱不见<persName>佛</persName>性。何故。 <lb ed="X" n="0701a10"/><lb ed="R099" n="0138a15"/>答。次第三观。二乘及通教菩萨有初观分。此属定多 <lb ed="X" n="0701a11"/><lb ed="R099" n="0138a16"/>慧少。别教菩萨有第二观分。此属慧多定少。以不等 <lb ed="X" n="0701a12"/><lb ed="R099" n="0138a17"/>故俱不见性。若二观为方便得入第三。则能见矣。又 <lb ed="X" n="0701a13"/><lb ed="R099" n="0138a18"/>问。经云。十住菩萨以慧眼故见不了了。非全不见。今 <lb ed="X" n="0701a14"/><lb ed="R099" n="0138b01"/>初观<anchor xml:id="nkr_note_add_0701a1401" n="0701a1401"/><anchor xml:id="beg0701a1401" n="0701a1401"/>已<anchor xml:id="end0701a1401"/>是慧眼位。第二是法眼位。云何言两眼俱不 <lb ed="X" n="0701a15"/><lb ed="R099" n="0138b02"/>见性耶。答。若次第眼。偏定偏慧。<persName>佛</persName>之所诃。故不得言 <lb ed="X" n="0701a16"/><lb ed="R099" n="0138b03"/>见。所言慧者。乃圆观不次第之慧。十住破无明之位。 <lb ed="X" n="0701a17"/><lb ed="R099" n="0138b04"/>三观现前。三谛圆照。故名慧耳。法花云。愿得如<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0701a18"/><lb ed="R099" n="0138b05"/>慧眼第一净。则非二乘小慧之比也。小慧见性。无有 <lb ed="X" n="0701a19"/><lb ed="R099" n="0138b06"/>是处。此三观名与释名。三名似同。其理殊异。可以意 <lb ed="X" n="0701a20"/><lb ed="R099" n="0138b07"/>类取解。此按摩诃衍明三止三观之相。以義随相。条 <lb ed="X" n="0701a21"/><lb ed="R099" n="0138b08"/>然各别。若论三观则有权实浅深。论三智则有优劣 <lb ed="X" n="0701a22"/><lb ed="R099" n="0138b09"/>前後。论三人则有阶位小大。皆次第之说而非圆顿 <lb ed="X" n="0701a23"/><lb ed="R099" n="0138b10"/>止观之相。圆顿止观相者。以止缘谛则一谛而三谛。 <lb ed="X" n="0701a24"/><lb ed="R099" n="0138b11"/>以谛繫止则一止而三止。譬如三相在一念心。虽复 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0701b" n="0701b"/> <lb ed="X" n="0701b01"/><lb ed="R099" n="0138b12"/>一心而具三相。止谛亦尔。所止之法虽一而三。能止 <lb ed="X" n="0701b02"/><lb ed="R099" n="0138b13"/>之心虽三而一。以观观境则一境而三境。以境发观 <lb ed="X" n="0701b03"/><lb ed="R099" n="0138b14"/>则一观而三观。如<name role="" type="person">摩醯首罗</name>一面三目。观境亦尔。观 <lb ed="X" n="0701b04"/><lb ed="R099" n="0138b15"/>三即一发一即三。不权不实。不优不劣。不前不後。不 <lb ed="X" n="0701b05"/><lb ed="R099" n="0138b16"/>幷不别。不大不小。故中论称即空即假即中。若见此 <lb ed="X" n="0701b06"/><lb ed="R099" n="0138b17"/>旨。即解圆观之相。其相云何。照无明顚倒即是实相 <lb ed="X" n="0701b07"/><lb ed="R099" n="0138b18"/>之真。名体真止。如此实相遍一切处。随缘历境安心 <lb ed="X" n="0701b08"/><lb ed="R099" n="0139a01"/>不动。名随缘方便止。生死涅槃两皆休息。名息二边 <lb ed="X" n="0701b09"/><lb ed="R099" n="0139a02"/>止。体一切假悉空。空即实相。名入空观。观冥中道。能 <lb ed="X" n="0701b10"/><lb ed="R099" n="0139a03"/>知世间生灭法相。如实而见。名入假观。体即真实。无 <lb ed="X" n="0701b11"/><lb ed="R099" n="0139a04"/>二无别。名第一義观。如此之義。皆在一念之中。不动 <lb ed="X" n="0701b12"/><lb ed="R099" n="0139a05"/>真际而有种种差别。经云。善能分别诸法相。于第一 <lb ed="X" n="0701b13"/><lb ed="R099" n="0139a06"/>義而不动。是名圆顿止观之体也〇二明眼智者。夫 <lb ed="X" n="0701b14"/><lb ed="R099" n="0139a07"/>法体圆寂。非知非见。说之自难。何况示人。虽不可知 <lb ed="X" n="0701b15"/><lb ed="R099" n="0139a08"/>见。由于眼智。亦可知亦可见。虽非因果。要因因果然 <lb ed="X" n="0701b16"/><lb ed="R099" n="0139a09"/>後能显。止观为因。眼智为果。今先明次第眼智。若体 <lb ed="X" n="0701b17"/><lb ed="R099" n="0139a10"/>真止。妄惑不生。因止发定。定生无漏。慧眼开故见第 <lb ed="X" n="0701b18"/><lb ed="R099" n="0139a11"/>一義真谛三昧成。故止能成眼。眼能见体。得真体也。 <lb ed="X" n="0701b19"/><lb ed="R099" n="0139a12"/>若随缘止。冥真出假。安于俗理。因此止故法眼豁开。 <lb ed="X" n="0701b20"/><lb ed="R099" n="0139a13"/>破无知障。不以二相见诸<persName>佛</persName>土。则俗谛三昧成。故止 <lb ed="X" n="0701b21"/><lb ed="R099" n="0139a14"/>能发眼。眼能得体。得俗体也。若息二边止。则生死涅 <lb ed="X" n="0701b22"/><lb ed="R099" n="0139a15"/>槃空有俱寂。因于此止。发中道定。<persName>佛</persName>眼豁开。无所不 <lb ed="X" n="0701b23"/><lb ed="R099" n="0139a16"/>照。则中道三昧成。故止能得眼。眼能得体。得中道体 <lb ed="X" n="0701b24"/><lb ed="R099" n="0139a17"/>也。若从假入空。空慧相应。即能破见思惑。成一切智。 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0701c" n="0701c"/> <lb ed="X" n="0701c01"/><lb ed="R099" n="0139a18"/>智能得体。得真体也。若从空入假。分别药病。即破无 <lb ed="X" n="0701c02"/><lb ed="R099" n="0139b01"/>知。成道种智。智能得体。得俗体也。若双遮二边。为入 <lb ed="X" n="0701c03"/><lb ed="R099" n="0139b02"/>中方便。能破无明。成一切种智。智能得体。得中体也。 <lb ed="X" n="0701c04"/><lb ed="R099" n="0139b03"/>是则三止三观。共成三眼三智。各得三体。或问。眼见 <lb ed="X" n="0701c05"/><lb ed="R099" n="0139b04"/>智知。知见异耶。答。此当用四句分别。有知而非见。见 <lb ed="X" n="0701c06"/><lb ed="R099" n="0139b05"/>而非知。亦知亦见。不知不见。凡夫不闻法不证理。故 <lb ed="X" n="0701c07"/><lb ed="R099" n="0139b06"/>无知无见。二乘证故亦见。闻故亦知。辟支<persName>佛</persName>证故是 <lb ed="X" n="0701c08"/><lb ed="R099" n="0139b07"/>见。不闻故不知。方便道。闻故是知。未证则不见。慧眼 <lb ed="X" n="0701c09"/><lb ed="R099" n="0139b08"/>既如此。馀两智两眼可知。次明不次第眼智。止观一 <lb ed="X" n="0701c10"/><lb ed="R099" n="0139b09"/>体。眼智无别。知即是见。见即是知。<persName>佛</persName>眼具五眼。<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0701c11"/><lb ed="R099" n="0139b10"/>具三智。王三昧･一切三昧悉入其中。首楞严定摄一 <lb ed="X" n="0701c12"/><lb ed="R099" n="0139b11"/>切定。大品云。欲得道慧･道种慧。一切智･一切种智。当 <lb ed="X" n="0701c13"/><lb ed="R099" n="0139b12"/>学般若。金刚般若云。<persName>如来</persName>有肉眼乃至<persName>佛</persName>眼。眼一而 <lb ed="X" n="0701c14"/><lb ed="R099" n="0139b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0701c1401" n="0701c1401"/><anchor xml:id="beg0701c1401" n="0701c1401"/>已<anchor xml:id="end0701c1401"/>。能照五境。盖照粗色。如人所见。亦过人所见。名肉 <lb ed="X" n="0701c15"/><lb ed="R099" n="0139b14"/>眼。照细色。如天所见。亦过天所见。名天眼。达粗细色 <lb ed="X" n="0701c16"/><lb ed="R099" n="0139b15"/>空。如二乘所见。名慧眼。达假法不谬。如菩萨所见。名 <lb ed="X" n="0701c17"/><lb ed="R099" n="0139b16"/>法眼。于诸法中皆见实相。名<persName>佛</persName>眼。又<persName>佛</persName>智照空。如二 <lb ed="X" n="0701c18"/><lb ed="R099" n="0139b17"/>乘所知。名一切智。照假。如菩萨所知。名道种智。照空 <lb ed="X" n="0701c19"/><lb ed="R099" n="0139b18"/>假中皆见实相。名一切种智。故一心三止成三眼。见 <lb ed="X" n="0701c20"/><lb ed="R099" n="0140a01"/>不思议三谛。一心三观成三智。知不思议三境。境之 <lb ed="X" n="0701c21"/><lb ed="R099" n="0140a02"/>与谛。见之与知。左右之异。实不思议一法耳。用此一 <lb ed="X" n="0701c22"/><lb ed="R099" n="0140a03"/>法眼智。得圆顿止观体也〇三明境界者。若于眼智 <lb ed="X" n="0701c23"/><lb ed="R099" n="0140a04"/>成解。则不俟谛境之说。惑者未晓。更复辨之。先明境 <lb ed="X" n="0701c24"/><lb ed="R099" n="0140a05"/>意。经云。为诸众生开<persName>佛</persName>知见。若无中境。复何所知见。 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0702a" n="0702a"/> <lb ed="X" n="0702a01"/><lb ed="R099" n="0140a06"/>当知应有<persName>佛</persName>眼境也。又经云。世孰有真天眼者。不以 <lb ed="X" n="0702a02"/><lb ed="R099" n="0140a07"/>二相见诸<persName>佛</persName>土。若无俗境。此何所见。当知有法眼境 <lb ed="X" n="0702a03"/><lb ed="R099" n="0140a08"/>也。又经云。慧眼见真。当知有慧眼境也。此三谛理不 <lb ed="X" n="0702a04"/><lb ed="R099" n="0140a09"/>可言说。若为缘说即有三意。谓随情说。即随他意语。 <lb ed="X" n="0702a05"/><lb ed="R099" n="0140a10"/>若随情智说。即随自他意语。若随智说。即随自意语。 <lb ed="X" n="0702a06"/><lb ed="R099" n="0140a11"/>随情说者。如盲问乳何似。答言如贝如䴲如雪如鹄。 <lb ed="X" n="0702a07"/><lb ed="R099" n="0140a12"/>盲者不悟。各执所闻而起四诤。凡夫不识三谛。大悲 <lb ed="X" n="0702a08"/><lb ed="R099" n="0140a13"/>方便而为分别。或约有。或约空。或作亦有亦空。或作 <lb ed="X" n="0702a09"/><lb ed="R099" n="0140a14"/>非空非有。各明三谛。虽闻四门之说。终不能见。互相 <lb ed="X" n="0702a10"/><lb ed="R099" n="0140a15"/>是非。近世解二谛凡二十三家。各引经论。不知孰是。 <lb ed="X" n="0702a11"/><lb ed="R099" n="0140a16"/>若此辈识。随情三谛闻种种法。即知<persName>如来</persName>俯顺群情。 <lb ed="X" n="0702a12"/><lb ed="R099" n="0140a17"/>随他意语而说三谛也。随情智说者。就情说二。就智 <lb ed="X" n="0702a13"/><lb ed="R099" n="0140a18"/>说一。何者。就凡情为言。皆是方便。故束三谛为空假。 <lb ed="X" n="0702a14"/><lb ed="R099" n="0140b01"/>就圣智为言。皆是实证。故束三谛为中道。凡圣相比。 <lb ed="X" n="0702a15"/><lb ed="R099" n="0140b02"/>故说自他意语论三谛也。随智说者。三谛玄妙唯智 <lb ed="X" n="0702a16"/><lb ed="R099" n="0140b03"/>所照。不可示。不可思。唯<persName>佛</persName>能究。如乳真色。眼开乃见。 <lb ed="X" n="0702a17"/><lb ed="R099" n="0140b04"/>是名随自意语论三谛也。又一一说。各具四悉昙意。 <lb ed="X" n="0702a18"/><lb ed="R099" n="0140b05"/>随情四意者。夫谛理不可说。说必寄言。或喜闻真。或 <lb ed="X" n="0702a19"/><lb ed="R099" n="0140b06"/>喜闻俗。或喜闻中。此则随情中用世界悉昙也。夫众 <lb ed="X" n="0702a20"/><lb ed="R099" n="0140b07"/>生所宜不同。或闻说无增长戒慧。或闻说有增长戒 <lb ed="X" n="0702a21"/><lb ed="R099" n="0140b08"/>慧。或闻说中增长戒慧。此则随情中用为人悉昙也。 <lb ed="X" n="0702a22"/><lb ed="R099" n="0140b09"/>又行人破恶不同。或于有无。或于中道。能破昏散疑 <lb ed="X" n="0702a23"/><lb ed="R099" n="0140b10"/>悔等。此则随情中用对治悉昙也。又行人悟理不同。 <lb ed="X" n="0702a24"/><lb ed="R099" n="0140b11"/>或悟于有。或悟于无。或悟于中。各得证入。是则随情 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0702b" n="0702b"/> <lb ed="X" n="0702b01"/><lb ed="R099" n="0140b12"/>中用第一義悉昙也<note place="inline">四悉昙名義出大论。盖谓以大悲。用四法遍施。令众生得益也</note>。 <lb ed="X" n="0702b02"/><lb ed="R099" n="0140b13"/>随情智･随智说三谛。各用四悉意如是。则三四十二 <lb ed="X" n="0702b03"/><lb ed="R099" n="0140b14"/>种说三谛不同。岂可以常情量圣。执诤自毁耶。次论 <lb ed="X" n="0702b04"/><lb ed="R099" n="0140b15"/>境智有離有合。按诸经说谛。或一二三四。離合不同。 <lb ed="X" n="0702b05"/><lb ed="R099" n="0140b16"/>三藏是方便教。但明二谛。菩萨初缘真。次照俗。後断 <lb ed="X" n="0702b06"/><lb ed="R099" n="0140b17"/>见思惑尽。得慧眼。照真谛。方乃成<persName>佛</persName>。菩萨但照俗。二 <lb ed="X" n="0702b07"/><lb ed="R099" n="0140b18"/>乘但照真。<persName>佛</persName>能兼之。更加中道第一義谛。若三若二。 <lb ed="X" n="0702b08"/><lb ed="R099" n="0141a01"/>俱是方便。離则为二。合则为三。是名藏教二谛三谛 <lb ed="X" n="0702b09"/><lb ed="R099" n="0141a02"/>離合之相。次三乘同以无言说道断烦恼者。论俗则 <lb ed="X" n="0702b10"/><lb ed="R099" n="0141a03"/>同。论真则异。大论云。空有二种。一但空。二不但空。经 <lb ed="X" n="0702b11"/><lb ed="R099" n="0141a04"/>云。二乘<anchor xml:id="nkr_note_add_0702b1101" n="0702b1101"/><anchor xml:id="beg0702b1101" n="0702b1101"/>但<anchor xml:id="end0702b1101"/>见于空。不见不空。智者非但见空。能见不 <lb ed="X" n="0702b12"/><lb ed="R099" n="0141a05"/>空。不空者即大涅槃。二乘智如萤火。菩萨如日。既空 <lb ed="X" n="0702b13"/><lb ed="R099" n="0141a06"/>异智别。则有两谛之殊。今则合为一真。二乘但空。无 <lb ed="X" n="0702b14"/><lb ed="R099" n="0141a07"/>化他之用。菩萨入但空及不但空。破无明。见<persName>佛</persName>性。化 <lb ed="X" n="0702b15"/><lb ed="R099" n="0141a08"/>度众生。与前真永别。但空不但空合即一真谛。離成 <lb ed="X" n="0702b16"/><lb ed="R099" n="0141a09"/>两真谛。又第三谛亦名真谛。亦名第一義谛。有别体 <lb ed="X" n="0702b17"/><lb ed="R099" n="0141a10"/>别智异于藏教。是则通教二谛三谛離合相也。次别 <lb ed="X" n="0702b18"/><lb ed="R099" n="0141a11"/>教二谛。与前永异。前教真俗合成。别教之俗。凡夫名 <lb ed="X" n="0702b19"/><lb ed="R099" n="0141a12"/>俗。二乘名真。虽有无不同。今通谓之俗。勝鬘经谓。二 <lb ed="X" n="0702b20"/><lb ed="R099" n="0141a13"/>乘为空。乱意众生。大经云。我与弥勒论俗谛。声闻谓 <lb ed="X" n="0702b21"/><lb ed="R099" n="0141a14"/>之真谛。若论二谛。则俗谛不开。若论三谛。则开有为 <lb ed="X" n="0702b22"/><lb ed="R099" n="0141a15"/>俗。开无为真。对不但空为第一義谛。是则别教離合 <lb ed="X" n="0702b23"/><lb ed="R099" n="0141a16"/>相也。次圆教但明一实谛。大经云。实是一谛。方便说 <lb ed="X" n="0702b24"/><lb ed="R099" n="0141a17"/>二。例此亦方便说三。法花云。更以异方便。助显第一 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0702c" n="0702c"/> <lb ed="X" n="0702c01"/><lb ed="R099" n="0141a18"/>義。是则圆教離合相也。若四种四谛離合之義。可以 <lb ed="X" n="0702c02"/><lb ed="R099" n="0141b01"/>意解。次论智離合。经中或一智。二三四乃至十一智。 <lb ed="X" n="0702c03"/><lb ed="R099" n="0141b02"/>一智者即<persName>如来</persName>智。即一而三。二智者所谓权实。权智 <lb ed="X" n="0702c04"/><lb ed="R099" n="0141b03"/>观有与无。实智观于中道。三智观三谛可解。自四五 <lb ed="X" n="0702c05"/><lb ed="R099" n="0141b04"/>乃至十一。虽名教不同。要不離三智三谛之義。达者 <lb ed="X" n="0702c06"/><lb ed="R099" n="0141b05"/>当精意辨之耳〇四明得失者。失谓思议。得谓不思 <lb ed="X" n="0702c07"/><lb ed="R099" n="0141b06"/>议。若谓智由心生。自能照境。若照不照。境自天然。如 <lb ed="X" n="0702c08"/><lb ed="R099" n="0141b07"/>此则两不相籍。若谓智不自智。由境有智。境不自境。 <lb ed="X" n="0702c09"/><lb ed="R099" n="0141b08"/>由智有境。如此则相因而有。若谓境不自境。亦不由 <lb ed="X" n="0702c10"/><lb ed="R099" n="0141b09"/>智故境。境智相缘故。境智義亦尔。此则共合为名。若 <lb ed="X" n="0702c11"/><lb ed="R099" n="0141b10"/>谓无此三种。但自然而然。此则无因。如前四解皆过。 <lb ed="X" n="0702c12"/><lb ed="R099" n="0141b11"/>何者。有四取则有依倚。有依倚则是非。是非则生戏 <lb ed="X" n="0702c13"/><lb ed="R099" n="0141b12"/>论。诤竞而起诸业。当知四取为生死本。故龙树伐之。 <lb ed="X" n="0702c14"/><lb ed="R099" n="0141b13"/>以不自不他不共不離破此四性。则结惑皆去。以是 <lb ed="X" n="0702c15"/><lb ed="R099" n="0141b14"/>義故。自境智苦集不生。即是生生不可说。乃至无因 <lb ed="X" n="0702c16"/><lb ed="R099" n="0141b15"/>不生。即是不生不生不可说。言语道断。心行处灭。身 <lb ed="X" n="0702c17"/><lb ed="R099" n="0141b16"/>子默然。净名杜口。由此故也。若有因缘则四说俱得。 <lb ed="X" n="0702c18"/><lb ed="R099" n="0141b17"/>何者。名字无性。是字不住亦不不住。金光明经谓之 <lb ed="X" n="0702c19"/><lb ed="R099" n="0141b18"/>不思议智境。不思议智照。即此意也。当知四破为实。 <lb ed="X" n="0702c20"/><lb ed="R099" n="0142a01"/>四说为权。如是权实境智。凡夫两失。二乘一得一失。 <lb ed="X" n="0702c21"/><lb ed="R099" n="0142a02"/>菩萨两得。何者。凡夫有四过。自行化他幷失。二乘破 <lb ed="X" n="0702c22"/><lb ed="R099" n="0142a03"/>此四过而不化他。菩萨乃具。又凡夫･二乘俱为思议。 <lb ed="X" n="0702c23"/><lb ed="R099" n="0142a04"/>菩萨两得乃不思议。又通教两得俱是思议。别教两 <lb ed="X" n="0702c24"/><lb ed="R099" n="0142a05"/>得乃不思议。又别教教道带方便。俱是思议。证道两 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0703a" n="0703a"/> <lb ed="X" n="0703a01"/><lb ed="R099" n="0142a06"/>得乃名不思议。若圆教教证两得。俱不思议。何者。至 <lb ed="X" n="0703a02"/><lb ed="R099" n="0142a07"/>理无说。为缘四说但有假名。假名之名名即无生。故 <lb ed="X" n="0703a03"/><lb ed="R099" n="0142a08"/>教证俱不可思议。无思无念故。无依倚･戏论･结业。无 <lb ed="X" n="0703a04"/><lb ed="R099" n="0142a09"/>业故无生死。是名自行为得。得于实体。能以不可说 <lb ed="X" n="0703a05"/><lb ed="R099" n="0142a10"/>说化导众生。令出生死。得于实体。自他俱得体。是名 <lb ed="X" n="0703a06"/><lb ed="R099" n="0142a11"/>得失显止观体也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0703a07"/><lb ed="R099" n="0142a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">摄法第四</cb:mulu><head>摄法第四</head> <lb ed="X" n="0703a08"/><lb ed="R099" n="0142a13"/><p xml:id="pX55p0703a0801">夫止观之名遍持诸法。若信力不固则必生疑惑。故 <lb ed="X" n="0703a09"/><lb ed="R099" n="0142a14"/>辨所摄之法以释之。按大品经。欲学一切法。当学般 <lb ed="X" n="0703a10"/><lb ed="R099" n="0142a15"/>若。般若只是观智。又止是王三昧。一切三昧悉入其 <lb ed="X" n="0703a11"/><lb ed="R099" n="0142a16"/>中。推而廣之盖有六意。谓摄一切理。摄一切惑。摄一 <lb ed="X" n="0703a12"/><lb ed="R099" n="0142a17"/>切智。摄一切行。摄一切位。摄一切教。理者即是谛法。 <lb ed="X" n="0703a13"/><lb ed="R099" n="0142a18"/>偏圆所诠。权实之外。更无别理。若言有者即是妄语。 <lb ed="X" n="0703a14"/><lb ed="R099" n="0142b01"/>既以止观摄之。则何理不尽〇又迷理则起惑。迷即 <lb ed="X" n="0703a15"/><lb ed="R099" n="0142b02"/>无明。若迷权理则有界内相应独头等。无明与见思 <lb ed="X" n="0703a16"/><lb ed="R099" n="0142b03"/>诸使合。谓之相应。不相应者。谓之独头。自无明至老 <lb ed="X" n="0703a17"/><lb ed="R099" n="0142b04"/>死。十二轮互为因果。烦恼通业。业通苦。苦复生烦恼。 <lb ed="X" n="0703a18"/><lb ed="R099" n="0142b05"/>是名三道束缚不穷。三世间隔是名分段生死。说此 <lb ed="X" n="0703a19"/><lb ed="R099" n="0142b06"/>病即知此药。药即从假入空止观。故此惑为入空观 <lb ed="X" n="0703a20"/><lb ed="R099" n="0142b07"/>所摄也。若迷实理。则有界外之惑。何者。界内虽断相 <lb ed="X" n="0703a21"/><lb ed="R099" n="0142b08"/>应独头。而习气犹在。宝性论云。二乘之人。虽有无常 <lb ed="X" n="0703a22"/><lb ed="R099" n="0142b09"/>苦空无我等对治。于<persName>佛</persName>法身犹是顚倒。顚倒即无明。 <lb ed="X" n="0703a23"/><lb ed="R099" n="0142b10"/>独头无漏智业为行。三种意生身。意即是识。身即名 <lb ed="X" n="0703a24"/><lb ed="R099" n="0142b11"/>色･六入･触･受。无明未究竟即是爱･取。染未究竟即有。 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0703b" n="0703b"/> <lb ed="X" n="0703b01"/><lb ed="R099" n="0142b12"/>有即生。生而其果变易是老死。是为界外三道。何者。 <lb ed="X" n="0703b02"/><lb ed="R099" n="0142b13"/>降<persName>佛</persName>以下皆有无明障于实理。良由此惑。此惑为入 <lb ed="X" n="0703b03"/><lb ed="R099" n="0142b14"/>假入中两观所治。此惑亦呼为智障。障上分智故。唯 <lb ed="X" n="0703b04"/><lb ed="R099" n="0142b15"/><persName>佛</persName>无无明。无无明则烦恼尽。烦恼尽则业尽。业尽则 <lb ed="X" n="0703b05"/><lb ed="R099" n="0142b16"/>苦尽。是故当知中观摄得界外惑也〇又三观摄一 <lb ed="X" n="0703b06"/><lb ed="R099" n="0142b17"/>切智。可以类解〇又摄诸行。行有二种。谓慧行･行行。 <lb ed="X" n="0703b07"/><lb ed="R099" n="0142b18"/>慧行是正行。行行是助行。正助两行随智而转。若三 <lb ed="X" n="0703b08"/><lb ed="R099" n="0143a01"/>藏。无常析观是慧行。不净慈心是行行。若通教。体法 <lb ed="X" n="0703b09"/><lb ed="R099" n="0143a02"/>如幻是慧行。历一切法缘事止观是行行。此二教随 <lb ed="X" n="0703b10"/><lb ed="R099" n="0143a03"/>析･体二智俱入于空。若为化他修道种智。缘俗理名 <lb ed="X" n="0703b11"/><lb ed="R099" n="0143a04"/>慧行。缘俗事属行行。此行随智入假。若缘实相是慧 <lb ed="X" n="0703b12"/><lb ed="R099" n="0143a05"/>行。历诸法门是行行。此行随中智入实相第一義谛。 <lb ed="X" n="0703b13"/><lb ed="R099" n="0143a06"/>又诸经廣言一切慧行･行行。无不为止观所摄也〇 <lb ed="X" n="0703b14"/><lb ed="R099" n="0143a07"/>次摄诸位。若云一地即二地。二地即三地。寂灭之中 <lb ed="X" n="0703b15"/><lb ed="R099" n="0143a08"/>有何次位。若案位言之者。如阿毘昙所论。七贤･七圣･ <lb ed="X" n="0703b16"/><lb ed="R099" n="0143a09"/>四沙门果。成论所论。二十七贤圣差别位相。皆析空 <lb ed="X" n="0703b17"/><lb ed="R099" n="0143a10"/>观摄。如大品所论。三乘共位。自漧慧至八地。悉体法 <lb ed="X" n="0703b18"/><lb ed="R099" n="0143a11"/>入空观摄。若从空入假修历别行。不得意者成三十 <lb ed="X" n="0703b19"/><lb ed="R099" n="0143a12"/>心伏惑之位。即空假两观摄。若得意者。成十地位。即 <lb ed="X" n="0703b20"/><lb ed="R099" n="0143a13"/>第三观摄。若圆实。即事而中。从观行入相似。进破无 <lb ed="X" n="0703b21"/><lb ed="R099" n="0143a14"/>明。开<persName>佛</persName>知见。凡四十二位。皆中观所摄。或言。大乘之 <lb ed="X" n="0703b22"/><lb ed="R099" n="0143a15"/>中不明地位。则止观何所摄耶。答。摩诃衍中无处无 <lb ed="X" n="0703b23"/><lb ed="R099" n="0143a16"/>位。若畏地位入无地位。不免无缚。文字性離即是解 <lb ed="X" n="0703b24"/><lb ed="R099" n="0143a17"/>脱。虽设地位即无地位。无句義是菩萨句義故。不可 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0703c" n="0703c"/> <lb ed="X" n="0703c01"/><lb ed="R099" n="0143a18"/>以有无起诤也〇次摄诸教。教由心起。若观心僻越 <lb ed="X" n="0703c02"/><lb ed="R099" n="0143b01"/>顺无明流。则有一切世间善恶等教。若从心出。出世 <lb ed="X" n="0703c03"/><lb ed="R099" n="0143b02"/>名教。宝性论云。有一大千经卷在一微尘中。一人出 <lb ed="X" n="0703c04"/><lb ed="R099" n="0143b03"/>世即方便破出此经。以益于他。菩提心论云。譬如有 <lb ed="X" n="0703c05"/><lb ed="R099" n="0143b04"/>人见<persName>佛</persName>法灭。以十二部经仰书空中。人无知者。後有 <lb ed="X" n="0703c06"/><lb ed="R099" n="0143b05"/>一人遊行于空。即便写取以示众生。此二论以空有 <lb ed="X" n="0703c07"/><lb ed="R099" n="0143b06"/>为喩。若观心因缘生灭无常。修八正道者。即写三藏 <lb ed="X" n="0703c08"/><lb ed="R099" n="0143b07"/>之经。若观心即空。即写通教诸经。若观心分别无量 <lb ed="X" n="0703c09"/><lb ed="R099" n="0143b08"/>法。法眼所见。即写别教诸经。若观心即<persName>佛</persName>性。即写中 <lb ed="X" n="0703c10"/><lb ed="R099" n="0143b09"/>道之经。又观心即假即中者。摄花严经。若观心因缘 <lb ed="X" n="0703c11"/><lb ed="R099" n="0143b10"/>生灭。即摄三藏阿含经。若观心即空。即摄共般若经。 <lb ed="X" n="0703c12"/><lb ed="R099" n="0143b11"/>若观心具因缘空假中。即摄方等经。若但观即空即 <lb ed="X" n="0703c13"/><lb ed="R099" n="0143b12"/>假即中者。摄大品等般若经。若唯用即中观心者。摄 <lb ed="X" n="0703c14"/><lb ed="R099" n="0143b13"/>法花开<persName>佛</persName>知见捨方便经。若用四句相即者。摄涅槃 <lb ed="X" n="0703c15"/><lb ed="R099" n="0143b14"/>最後之经。复次。心摄诸教。略有两意。一者。一切众生 <lb ed="X" n="0703c16"/><lb ed="R099" n="0143b15"/>心中具足一切法门。<persName>如来</persName>明审。照其心法。按彼心说 <lb ed="X" n="0703c17"/><lb ed="R099" n="0143b16"/>无量教。法从心而出。二者。<persName>如来</persName>往昔曾作渐顿观心。 <lb ed="X" n="0703c18"/><lb ed="R099" n="0143b17"/>偏圆具足。依此心观为众生说。教化弟子。令学<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0703c19"/><lb ed="R099" n="0143b18"/>破尘出卷。故有一切经教悉为止观所摄。六意摄法 <lb ed="X" n="0703c20"/><lb ed="R099" n="0144a01"/>次第如此。以要言之。但直擧一法则摄无不尽。理自 <lb ed="X" n="0703c21"/><lb ed="R099" n="0144a02"/>然也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0703c22"/><lb ed="R099" n="0144a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">偏圆第五</cb:mulu><head>偏圆第五</head> <lb ed="X" n="0703c23"/><lb ed="R099" n="0144a04"/><p xml:id="pX55p0703c2301">夫止观无法不摄。摄法既多则混而难辨。今以五法 <lb ed="X" n="0703c24"/><lb ed="R099" n="0144a05"/>显之。谓大小。谓半满。谓偏圆。谓渐顿。谓权实。原夫至 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0704a" n="0704a"/> <lb ed="X" n="0704a01"/><lb ed="R099" n="0144a06"/>理不小不大。乃至非权非实。以方便因缘为五比丘 <lb ed="X" n="0704a02"/><lb ed="R099" n="0144a07"/>说小。为诸菩萨说大。小谓小乘。智慧力薄。但修析法 <lb ed="X" n="0704a03"/><lb ed="R099" n="0144a08"/>止观。析名本自外道。有析尘邻虚之義。大论引而破 <lb ed="X" n="0704a04"/><lb ed="R099" n="0144a09"/>之云。此尘为有为无。若有极微色则有十方分。若无 <lb ed="X" n="0704a05"/><lb ed="R099" n="0144a10"/>极微色则无十方分。析不尽则成常见。析尽成断见。 <lb ed="X" n="0704a06"/><lb ed="R099" n="0144a11"/>析心亦尔。是知外道所析。尽与不尽。同归邪法。论又 <lb ed="X" n="0704a07"/><lb ed="R099" n="0144a12"/>明三藏析观云。色若粗若细。总而观之无常无我。何 <lb ed="X" n="0704a08"/><lb ed="R099" n="0144a13"/>者。色从无明生。体自无常。又介尔心起。必藉根尘。无 <lb ed="X" n="0704a09"/><lb ed="R099" n="0144a14"/>有一法不从缘生。从缘生者悉皆无常。无常无主。烦 <lb ed="X" n="0704a10"/><lb ed="R099" n="0144a15"/>恼本壞。无业无苦。生死灭故。名为涅槃。是名析法观。 <lb ed="X" n="0704a11"/><lb ed="R099" n="0144a16"/>盖对破邪析而明正析。何但外邪。若<persName>佛</persName>弟子执有无 <lb ed="X" n="0704a12"/><lb ed="R099" n="0144a17"/>而生见著。亦须析之。大论云。破涅槃者。不破圣人所 <lb ed="X" n="0704a13"/><lb ed="R099" n="0144a18"/>得涅槃。但为学者未得谓得。要以析法方便破之。故 <lb ed="X" n="0704a14"/><lb ed="R099" n="0144b01"/>知三藏析观定是小乘。大乘谓智慧深利。修无生体 <lb ed="X" n="0704a15"/><lb ed="R099" n="0144b02"/>观。大人所行。故名大乘。论云。欲得声闻。当学般若。般 <lb ed="X" n="0704a16"/><lb ed="R099" n="0144b03"/>若法大。大能兼小故。旁挟声闻。虽有小乘。终名为大。 <lb ed="X" n="0704a17"/><lb ed="R099" n="0144b04"/>彼三藏名假而法实。析实令空。如破柱使空。今大乘 <lb ed="X" n="0704a18"/><lb ed="R099" n="0144b05"/>体意。名实皆假。自相是空。本来虚寂。如镜中柱。本自 <lb ed="X" n="0704a19"/><lb ed="R099" n="0144b06"/>非柱。柱影即空。不同实柱。本既不生。即无有灭。是名 <lb ed="X" n="0704a20"/><lb ed="R099" n="0144b07"/>体法观。亦名随理观。如寻幻得幻师。寻幻师得幻法。 <lb ed="X" n="0704a21"/><lb ed="R099" n="0144b08"/>又如寻梦得眠。寻眠得心。寻色心得无明。体无明即 <lb ed="X" n="0704a22"/><lb ed="R099" n="0144b09"/><persName>佛</persName>性。当知体法定名大乘〇次明半满。或云涅槃常 <lb ed="X" n="0704a23"/><lb ed="R099" n="0144b10"/>住为满。馀悉皆半。<name role="" type="person">菩提流支</name>云。三藏是半。般若<anchor xml:id="nkr_note_add_0704a2301" n="0704a2301"/><anchor xml:id="beg0704a2301" n="0704a2301"/>已<anchor xml:id="end0704a2301"/>後 <lb ed="X" n="0704a24"/><lb ed="R099" n="0144b11"/>皆满。今谓半满。与小大同義。析为半。体为满〇次明 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0704b" n="0704b"/> <lb ed="X" n="0704b01"/><lb ed="R099" n="0144b12"/>偏圆。偏者僻義。圆者满足義。半小二名。剋成短促。偏 <lb ed="X" n="0704b02"/><lb ed="R099" n="0144b13"/>義不尔。自三藏析法至别教未入中道。皆名为偏。大 <lb ed="X" n="0704b03"/><lb ed="R099" n="0144b14"/>经云。自此之前。我等皆名邪见人。唯圆教一心三谛 <lb ed="X" n="0704b04"/><lb ed="R099" n="0144b15"/>独当圆称也〇次明渐顿。前三教止观皆渐。圆教止 <lb ed="X" n="0704b05"/><lb ed="R099" n="0144b16"/>观是顿。又前二教<anchor xml:id="nkr_note_add_0704b0501" n="0704b0501"/><anchor xml:id="beg0704b0501" n="0704b0501"/>但<anchor xml:id="end0704b0501"/>契偏真故为渐。圆教即边而中。 <lb ed="X" n="0704b06"/><lb ed="R099" n="0144b17"/>行大直道。故为顿。别教初心知中而涉于方便。故亦 <lb ed="X" n="0704b07"/><lb ed="R099" n="0144b18"/>渐亦顿。又前两观因中有教･有行･有证。果上则有教 <lb ed="X" n="0704b08"/><lb ed="R099" n="0145a01"/>而无行･证。何者。因中之人<g ref="#CB01926">灰</g>灭沉空。不得成果上之 <lb ed="X" n="0704b09"/><lb ed="R099" n="0145a02"/><persName>佛</persName>。直是方便之说。故有教无人。别教因中有教･有行･ <lb ed="X" n="0704b10"/><lb ed="R099" n="0145a03"/>有证。果上亦有教无人。何者。若破无明即圆之初住。 <lb ed="X" n="0704b11"/><lb ed="R099" n="0145a04"/>非复别之初地。初地尙尔。何况後地。故知无证果之 <lb ed="X" n="0704b12"/><lb ed="R099" n="0145a05"/>人。唯圆教自初及终无非真实。又前三止观教行证 <lb ed="X" n="0704b13"/><lb ed="R099" n="0145a06"/>人。未以实法会之。尙不知圆。何况得入。<persName>佛</persName>若会宗开 <lb ed="X" n="0704b14"/><lb ed="R099" n="0145a07"/>渐显顿。则皆通入。虽非即顿而是渐顿。法花云。汝等 <lb ed="X" n="0704b15"/><lb ed="R099" n="0145a08"/>所行是菩萨道。决了声闻法。是诸经之王。是名开渐 <lb ed="X" n="0704b16"/><lb ed="R099" n="0145a09"/>显顿之意也。又四种止观。入圆不必待行成。亦不必 <lb ed="X" n="0704b17"/><lb ed="R099" n="0145a10"/>待开渐显顿。是名不定。又四种止观。当教各有渐義。 <lb ed="X" n="0704b18"/><lb ed="R099" n="0145a11"/>所指极处各是圆義。当知圆圆非渐圆。圆渐非渐渐。 <lb ed="X" n="0704b19"/><lb ed="R099" n="0145a12"/>然渐渐可成圆渐。渐圆不可成圆圆。何者。法花决了。 <lb ed="X" n="0704b20"/><lb ed="R099" n="0145a13"/>故渐渐得成圆渐。渐圆之義本权设故。三藏之果岂 <lb ed="X" n="0704b21"/><lb ed="R099" n="0145a14"/>成圆之妙觉耶。例此義。亦当云。小小非大小。可得成 <lb ed="X" n="0704b22"/><lb ed="R099" n="0145a15"/>大小。小大非大大。不可得成大大。权权非实权。可得 <lb ed="X" n="0704b23"/><lb ed="R099" n="0145a16"/>成实权。权实非实实。不可成实实。義类可见〇次明 <lb ed="X" n="0704b24"/><lb ed="R099" n="0145a17"/>权实。夫权者假设暂用则废。实者真正常住不移。今 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0704c" n="0704c"/> <lb ed="X" n="0704c01"/><lb ed="R099" n="0145a18"/>明立权之意有三。一为实施权。二开权显实。三废权 <lb ed="X" n="0704c02"/><lb ed="R099" n="0145b01"/>归实。夫<persName>佛</persName>以一大事出现。所施三权但为一实。权非 <lb ed="X" n="0704c03"/><lb ed="R099" n="0145b02"/>本意。本意亦不在权外。若开权显实。权即是实。亦无 <lb ed="X" n="0704c04"/><lb ed="R099" n="0145b03"/>权可论。然後权废而实存。莲花三喩旨在于此。或难 <lb ed="X" n="0704c05"/><lb ed="R099" n="0145b04"/>曰。何意用此权实。答。<persName>佛</persName>知众生种种姓。欲以四悉昙 <lb ed="X" n="0704c06"/><lb ed="R099" n="0145b05"/>成之。若人欲闻正因缘。为说三藏观。欲闻即空。为说 <lb ed="X" n="0704c07"/><lb ed="R099" n="0145b06"/>通观。欲闻无量行。为说别观。欲闻即中。为说圆观。是 <lb ed="X" n="0704c08"/><lb ed="R099" n="0145b07"/>名随世界悉昙。为实施权。说权实止观也。为破邪因 <lb ed="X" n="0704c09"/><lb ed="R099" n="0145b08"/>缘。说三藏观。为破拙度。故说通观。为破共法。故说别 <lb ed="X" n="0704c10"/><lb ed="R099" n="0145b09"/>观。为破带方便。故说圆观。是名对治悉昙说权实止 <lb ed="X" n="0704c11"/><lb ed="R099" n="0145b10"/>观也。又说藏为生扶真之事善。说通为生扶真之理 <lb ed="X" n="0704c12"/><lb ed="R099" n="0145b11"/>善。别圆扶中亦尔。是名随为人悉昙说权实止观。为 <lb ed="X" n="0704c13"/><lb ed="R099" n="0145b12"/>思议钝根拙度令入真谛。说三藏观。为思议利根巧 <lb ed="X" n="0704c14"/><lb ed="R099" n="0145b13"/>度令入真谛。故说通观。为不思议钝根拙度令入见 <lb ed="X" n="0704c15"/><lb ed="R099" n="0145b14"/>中。故说别观。为不思议利根巧度令入见中。故说圆 <lb ed="X" n="0704c16"/><lb ed="R099" n="0145b15"/>观。是名为一实施三权。权实相对则有四种止观。权 <lb ed="X" n="0704c17"/><lb ed="R099" n="0145b16"/>实之兴废可以意解。若决了声闻示真实相。则四种 <lb ed="X" n="0704c18"/><lb ed="R099" n="0145b17"/>皆实。不可说示而有说有示。则四种皆权。权即实。实 <lb ed="X" n="0704c19"/><lb ed="R099" n="0145b18"/>即权。亦即非实非权。非实非权理性常寂。名为止。寂 <lb ed="X" n="0704c20"/><lb ed="R099" n="0146a01"/>而常照亦权亦实。名为观。不二不别不合不散即为 <lb ed="X" n="0704c21"/><lb ed="R099" n="0146a02"/>不思议止观也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0704c22"/><lb ed="R099" n="0146a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">方便第六</cb:mulu><head>方便第六</head> <lb ed="X" n="0704c23"/><lb ed="R099" n="0146a04"/><p xml:id="pX55p0704c2301">方便者。善巧为義。善巧修行。以微少善法成无量行 <lb ed="X" n="0704c24"/><lb ed="R099" n="0146a05"/>解。入菩萨位。大论云。能以少施少戒出过二乘上。又 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0705a" n="0705a"/> <lb ed="X" n="0705a01"/><lb ed="R099" n="0146a06"/>方便。众缘和合为義。大品云。<persName>如来</persName>身不从一因缘。从 <lb ed="X" n="0705a02"/><lb ed="R099" n="0146a07"/>无量功德生故。论方便。圆教方便有远有近。二十五 <lb ed="X" n="0705a03"/><lb ed="R099" n="0146a08"/>法为远方便。十种境界为近方便。所谓二十五法者。 <lb ed="X" n="0705a04"/><lb ed="R099" n="0146a09"/>谓具五缘。诃五欲。弃五盖。调五事。行五法。夫道不孤 <lb ed="X" n="0705a05"/><lb ed="R099" n="0146a10"/>运弘之在人。人弘勝法假缘进道。如陶师先择良处 <lb ed="X" n="0705a06"/><lb ed="R099" n="0146a11"/>水草豐便然立作所。次息务就功。又虽息外缘而内 <lb ed="X" n="0705a07"/><lb ed="R099" n="0146a12"/>疾不去则不能执作。身虽康强而器用不利亦不能 <lb ed="X" n="0705a08"/><lb ed="R099" n="0146a13"/>成物。数事虽备而不能勤亦无辨理。世间末事非缘 <lb ed="X" n="0705a09"/><lb ed="R099" n="0146a14"/>不合。何况出世之道。今历此二十五法。约事修观。检 <lb ed="X" n="0705a10"/><lb ed="R099" n="0146a15"/>散令静。是为方便也。五缘谓持戒淸净。衣食具足。闲 <lb ed="X" n="0705a11"/><lb ed="R099" n="0146a16"/>居静处。息诸缘务。得善知识。持戒者。先列戒名。次明 <lb ed="X" n="0705a12"/><lb ed="R099" n="0146a17"/>持犯及忏法。案释论有十种戒。所谓不缺。不破。不穿。 <lb ed="X" n="0705a13"/><lb ed="R099" n="0146a18"/>不杂。随道。无著。智所赞。自在。随定。具足。一种通用性 <lb ed="X" n="0705a14"/><lb ed="R099" n="0146b01"/>戒为根本。大论云。性戒是尸罗。不问受与不受。犯即 <lb ed="X" n="0705a15"/><lb ed="R099" n="0146b02"/>为罪。持即为善。若性戒淸净。是戒度根本解脱初因。 <lb ed="X" n="0705a16"/><lb ed="R099" n="0146b03"/>因此性戒得有无作受得之戒。又此十种摄一切戒 <lb ed="X" n="0705a17"/><lb ed="R099" n="0146b04"/>不缺者。谓持性戒乃至四重。淸净守护如爱明珠。若 <lb ed="X" n="0705a18"/><lb ed="R099" n="0146b05"/>毁犯者如器<anchor xml:id="nkr_note_add_0705a1801" n="0705a1801"/><anchor xml:id="beg0705a1801" n="0705a1801"/>已<anchor xml:id="end0705a1801"/>缺。不破者即坚持十三无有破损。毁 <lb ed="X" n="0705a19"/><lb ed="R099" n="0146b06"/>犯者如器破裂。不穿者谓持波逸提等。若毁犯者。如 <lb ed="X" n="0705a20"/><lb ed="R099" n="0146b07"/>器穿漏。不杂者谓持定共戒。虽持律仪而念破戒事。 <lb ed="X" n="0705a21"/><lb ed="R099" n="0146b08"/>名杂定。常持心则名不杂。随道者谓随顺谛理。能破 <lb ed="X" n="0705a22"/><lb ed="R099" n="0146b09"/>见惑。无著戒者即是见真。于思惟惑无所染著。此二 <lb ed="X" n="0705a23"/><lb ed="R099" n="0146b10"/>约真谛持戒也。智所赞及自在戒者。谓菩萨化他为 <lb ed="X" n="0705a24"/><lb ed="R099" n="0146b11"/><persName>佛</persName>所赞。于世间中而得自在。此二约俗谛持戒也。随 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0705b" n="0705b"/> <lb ed="X" n="0705b01"/><lb ed="R099" n="0146b12"/>定具足者。即是随首楞严定。不起灭定。现诸威仪。示 <lb ed="X" n="0705b02"/><lb ed="R099" n="0146b13"/>十界像。导利众生。故名随定。中道之戒无戒不备。故 <lb ed="X" n="0705b03"/><lb ed="R099" n="0146b14"/>名具足。此约中道第一義谛论持戒也。又前三戒名 <lb ed="X" n="0705b04"/><lb ed="R099" n="0146b15"/>律仪戒。秉善防恶。凡夫散心悉能持之。不杂者。定法 <lb ed="X" n="0705b05"/><lb ed="R099" n="0146b16"/>持心。心不妄动。凡夫入定则能持之。随道者。初果见 <lb ed="X" n="0705b06"/><lb ed="R099" n="0146b17"/>谛圣人乃能持之。无著者。三果乃能持之。智赞自在。 <lb ed="X" n="0705b07"/><lb ed="R099" n="0146b18"/>菩萨旁济为务乃能持之。随定具足。又非六度通教 <lb ed="X" n="0705b08"/><lb ed="R099" n="0147a01"/>菩萨所持。大根上乘之人乃能持之。论人高下。论戒 <lb ed="X" n="0705b09"/><lb ed="R099" n="0147a02"/>深浅。其例如此。若约理观心。则于初心具能持此十 <lb ed="X" n="0705b10"/><lb ed="R099" n="0147a03"/>戒。前四戒皆是因缘生法。通为所观之境。次二戒是 <lb ed="X" n="0705b11"/><lb ed="R099" n="0147a04"/>观因缘法空。空观戒也。又二戒观因缘法假。假观戒 <lb ed="X" n="0705b12"/><lb ed="R099" n="0147a05"/>也。次二戒观因缘法中。中观戒也。所谓观心因缘生 <lb ed="X" n="0705b13"/><lb ed="R099" n="0147a06"/>法者。观一念从恶缘起。即能破根本。乃至不杂戒与 <lb ed="X" n="0705b14"/><lb ed="R099" n="0147a07"/>善相违。今以善顺之心防止恶心。防即是止。顺即是 <lb ed="X" n="0705b15"/><lb ed="R099" n="0147a08"/>观。是名观因缘持前四戒也。次观善恶因缘即空者。 <lb ed="X" n="0705b16"/><lb ed="R099" n="0147a09"/>金刚般若云。若见法相非相。幷为著我人众生寿者。 <lb ed="X" n="0705b17"/><lb ed="R099" n="0147a10"/>不见法相。不见非法相。如筏喩者。法尙应捨。何况非 <lb ed="X" n="0705b18"/><lb ed="R099" n="0147a11"/>法。当知法与非法二俱空寂。由此观故。能顺无漏。防 <lb ed="X" n="0705b19"/><lb ed="R099" n="0147a12"/>止有无六十二见。故名随道。此观纯熟。一切色声皆 <lb ed="X" n="0705b20"/><lb ed="R099" n="0147a13"/>悉即空。名无著。防止思惑。善顺真谛。是名观因缘即 <lb ed="X" n="0705b21"/><lb ed="R099" n="0147a14"/>空持二种戒也。次观因缘即假。知心非心。法亦非法。 <lb ed="X" n="0705b22"/><lb ed="R099" n="0147a15"/>而不永滞非心非法。以道种方便。无所有中立心立 <lb ed="X" n="0705b23"/><lb ed="R099" n="0147a16"/>法。<g ref="#CB15072">拔</g>出诸心数法。导利众生。为<persName>佛</persName>所赞。于无量法中 <lb ed="X" n="0705b24"/><lb ed="R099" n="0147a17"/>不生爱著。名自在。如此假观。防止无知。善顺俗谛。即 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0705c" n="0705c"/> <lb ed="X" n="0705c01"/><lb ed="R099" n="0147a18"/>是假观持二种戒也。次观因缘即中者。观心性寂灭。 <lb ed="X" n="0705c02"/><lb ed="R099" n="0147b01"/>非空非假。非假故非世间。非空故非出世<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c0201" n="0705c0201"/><anchor xml:id="beg0705c0201" n="0705c0201"/>间<anchor xml:id="end0705c0201"/>。非凡夫 <lb ed="X" n="0705c03"/><lb ed="R099" n="0147b02"/>非贤圣。二边俱寂。名为心性。能如是观。名为上定。即 <lb ed="X" n="0705c04"/><lb ed="R099" n="0147b03"/>首楞严三昧。双照二谛现诸威仪。随如是定无不具 <lb ed="X" n="0705c05"/><lb ed="R099" n="0147b04"/>足。止二边之过。顺中道之理。是名即中持二种戒也。 <lb ed="X" n="0705c06"/><lb ed="R099" n="0147b05"/>梵网经云。戒名大乘。名第一義光。如此戒者。本师所 <lb ed="X" n="0705c07"/><lb ed="R099" n="0147b06"/>诵。我亦如是诵。当知中道妙观戒之正体。十住廣说 <lb ed="X" n="0705c08"/><lb ed="R099" n="0147b07"/>云。若无我我所。远離诸戏论。一切无所有。是名上尸 <lb ed="X" n="0705c09"/><lb ed="R099" n="0147b08"/>罗。净名云。罪不在内外中间。如其心然。罪垢亦然。其 <lb ed="X" n="0705c10"/><lb ed="R099" n="0147b09"/>能如是。是名善解。是名奉律。即此意也。所谓犯戒者。 <lb ed="X" n="0705c11"/><lb ed="R099" n="0147b10"/>夫毁灭净戒不出痴爱･倒见二法。大经云。如人带持 <lb ed="X" n="0705c12"/><lb ed="R099" n="0147b11"/>浮囊度于大海。海中有一罗刹来乞浮囊。初则全乞。 <lb ed="X" n="0705c13"/><lb ed="R099" n="0147b12"/>乃至微尘悉皆不与。行人亦尔。若因爱生染。因染起 <lb ed="X" n="0705c14"/><lb ed="R099" n="0147b13"/>业。囊壞水入没海而死。是为因爱破律仪戒。攀览五 <lb ed="X" n="0705c15"/><lb ed="R099" n="0147b14"/>欲。破定共戒。深著诸有。破即空戒。不息世讥。无护他 <lb ed="X" n="0705c16"/><lb ed="R099" n="0147b15"/>意。破即假戒。不信此戒具一切法。破中道戒。又行人 <lb ed="X" n="0705c17"/><lb ed="R099" n="0147b16"/>或因修习精进而见心猛利。于所计法起诸过恶。或 <lb ed="X" n="0705c18"/><lb ed="R099" n="0147b17"/>修得少禅即自念著。<persName>佛</persName>世有一比丘。得四禅谓之四 <lb ed="X" n="0705c19"/><lb ed="R099" n="0147b18"/>果。临终阴起。即谤<persName>佛</persName>云。罗汉不生。今那得生。<persName>佛</persName>言。此 <lb ed="X" n="0705c20"/><lb ed="R099" n="0148a01"/>人<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c2001" n="0705c2001"/><anchor xml:id="beg0705c2001" n="0705c2001"/>已<anchor xml:id="end0705c2001"/>堕地狱。虚空藏经云。若起恶见。名第三波罗夷。 <lb ed="X" n="0705c21"/><lb ed="R099" n="0148a02"/>云何恶见。或得空解。发少智慧。师心自树。谓证无生。 <lb ed="X" n="0705c22"/><lb ed="R099" n="0148a03"/>见心强故。能破诸法。云无<persName>佛</persName>无众生。何者有罪。何者 <lb ed="X" n="0705c23"/><lb ed="R099" n="0148a04"/>非罪。分别即碍。碍即非真。见毒转炽。起一切恶。由此 <lb ed="X" n="0705c24"/><lb ed="R099" n="0148a05"/>见故。浮囊全去。是即因见破律仪。及空假中等戒。当 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0706a" n="0706a"/> <lb ed="X" n="0706a01"/><lb ed="R099" n="0148a06"/>知僻空为法大患。论云。大圣说空法。本为治于有。若 <lb ed="X" n="0706a02"/><lb ed="R099" n="0148a07"/>复著于空。诸<persName>佛</persName>所不化。持犯大意如此。又约理名乘。 <lb ed="X" n="0706a03"/><lb ed="R099" n="0148a08"/>约事名戒。乘以动出为義。戒以防止为功。当有四句 <lb ed="X" n="0706a04"/><lb ed="R099" n="0148a09"/>分别。谓有乘戒俱急。有乘急戒缓。有戒急乘缓。有乘 <lb ed="X" n="0706a05"/><lb ed="R099" n="0148a10"/>戒俱缓。修习不同。果报亦异。或一生证道。或于三恶 <lb ed="X" n="0706a06"/><lb ed="R099" n="0148a11"/>得度。或于人天迷法。或永永沉滞。差降各殊。理当精 <lb ed="X" n="0706a07"/><lb ed="R099" n="0148a12"/>辨。所谓忏法者。夫事理两犯俱障止观。事忏多途。不 <lb ed="X" n="0706a08"/><lb ed="R099" n="0148a13"/>能遍擧。普贤观云。端坐念实相。是名第一忏。妙勝定 <lb ed="X" n="0706a09"/><lb ed="R099" n="0148a14"/>云。四重五逆。若除禅定。馀无能救。若欲忏二世重障 <lb ed="X" n="0706a10"/><lb ed="R099" n="0148a15"/>者。先须自究根本。从无始妄计人我。起于身见。身见 <lb ed="X" n="0706a11"/><lb ed="R099" n="0148a16"/>故顚倒。顚倒故起贪嗔痴。廣造诸业。出生入死。则当 <lb ed="X" n="0706a12"/><lb ed="R099" n="0148a17"/>反观此痴爱之性。皆是寂静门。贪嗔若起。起自何处。 <lb ed="X" n="0706a13"/><lb ed="R099" n="0148a18"/>当知起于妄想。妄想住于顚倒。顚倒住于身见。身见 <lb ed="X" n="0706a14"/><lb ed="R099" n="0148b01"/>住于我见。我见则无住处。十方谛求我不可得。我心 <lb ed="X" n="0706a15"/><lb ed="R099" n="0148b02"/>自空。罪福无主。惑本既空。则能灭一切诸过。若不解 <lb ed="X" n="0706a16"/><lb ed="R099" n="0148b03"/>此心。设入道场。徒为苦行。终无大益。大经云。若言勤 <lb ed="X" n="0706a17"/><lb ed="R099" n="0148b04"/>修苦行是大涅槃近因。无有是处。又观身见。令识无 <lb ed="X" n="0706a18"/><lb ed="R099" n="0148b05"/>明苦集。如<g ref="#CB15106">鬱</g>头蓝弗得非想定。世人崇之如<persName>佛</persName>。而报 <lb ed="X" n="0706a19"/><lb ed="R099" n="0148b06"/>尽还堕。况又不及蓝弗。岂非大僻。是人著于空见。是 <lb ed="X" n="0706a20"/><lb ed="R099" n="0148b07"/>事不知。名为无明。依见起行。见行依色即为名色。迷 <lb ed="X" n="0706a21"/><lb ed="R099" n="0148b08"/>色起爱有。有未来生死。生死循环岂是寂灭。非道为 <lb ed="X" n="0706a22"/><lb ed="R099" n="0148b09"/>道。非因计因。是名戒取。是为因盗。指未来苦果为涅 <lb ed="X" n="0706a23"/><lb ed="R099" n="0148b10"/>槃。是名见取。是为果盗。如此见心全是苦集。非灭道 <lb ed="X" n="0706a24"/><lb ed="R099" n="0148b11"/>也。尙非三藏道灭。岂是摩诃衍道灭。若能知世间因 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0706b" n="0706b"/> <lb ed="X" n="0706b01"/><lb ed="R099" n="0148b12"/>果及出世因果。即知是道非道。是为知见心苦集。又 <lb ed="X" n="0706b02"/><lb ed="R099" n="0148b13"/>深者非<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b0201" n="0706b0201"/><anchor xml:id="beg0706b0201" n="0706b0201"/>但<anchor xml:id="end0706b0201"/>知三藏因果。亦知因缘即空即假即中因 <lb ed="X" n="0706b03"/><lb ed="R099" n="0148b14"/>果。是为于一见心知一切因果。知因果<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b0301" n="0706b0301"/><anchor xml:id="beg0706b0301" n="0706b0301"/>已<anchor xml:id="end0706b0301"/>则知一切 <lb ed="X" n="0706b04"/><lb ed="R099" n="0148b15"/>见倒本来空寂。而我不了妄起诸见。如热病人见诸 <lb ed="X" n="0706b05"/><lb ed="R099" n="0148b16"/>龙鬼等物。今观如幻如化。罪福悉空。又加以慇重之 <lb ed="X" n="0706b06"/><lb ed="R099" n="0148b17"/>心。不吝身命。是名事理两忏。事戒净故。根本三昧现 <lb ed="X" n="0706b07"/><lb ed="R099" n="0148b18"/>前。世智･他心智开发。无生戒净故。真谛三昧现前。一 <lb ed="X" n="0706b08"/><lb ed="R099" n="0149a01"/>切智开发。即假戒净故。俗谛三昧现前。道种智开发。 <lb ed="X" n="0706b09"/><lb ed="R099" n="0149a02"/>即中戒净故。王三昧现前。一切种智开发。得此三谛 <lb ed="X" n="0706b10"/><lb ed="R099" n="0149a03"/>三昧。故名王三昧。一切三昧悉入其中。当知持戒淸 <lb ed="X" n="0706b11"/><lb ed="R099" n="0149a04"/>净为止观初缘也。复次衣食具者。夫衣食以备饥寒 <lb ed="X" n="0706b12"/><lb ed="R099" n="0149a05"/>然後身立。身立而後道可修。经云。<persName>如来</persName>食<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b1201" n="0706b1201"/><anchor xml:id="beg0706b1201" n="0706b1201"/>已<anchor xml:id="end0706b1201"/>即得菩 <lb ed="X" n="0706b13"/><lb ed="R099" n="0149a06"/>提。此虽小缘而能辨大事。于衣食为观。大经云。比丘 <lb ed="X" n="0706b14"/><lb ed="R099" n="0149a07"/>虽服袈裟。心犹未染大乘法服。法花云。著<persName>如来</persName>衣。如 <lb ed="X" n="0706b15"/><lb ed="R099" n="0149a08"/>来衣者。柔和忍辱心是。大经又云。汝等虽行乞食而 <lb ed="X" n="0706b16"/><lb ed="R099" n="0149a09"/>未得大乘法食。法食者法喜禅悦食也。净名云。于食 <lb ed="X" n="0706b17"/><lb ed="R099" n="0149a10"/>等者。于法亦等。如食乳麋更无所需。即真解脱。真解 <lb ed="X" n="0706b18"/><lb ed="R099" n="0149a11"/>脱者即是<persName>如来</persName>。次闲居静处者。若随自意则无处不 <lb ed="X" n="0706b19"/><lb ed="R099" n="0149a12"/>安。若修三三昧要在静处。或深山远谷。或闲静坊舍。 <lb ed="X" n="0706b20"/><lb ed="R099" n="0149a13"/>既不见可欲则观行易持。若于居处为观。则中道谛 <lb ed="X" n="0706b21"/><lb ed="R099" n="0149a14"/>理是也。净名云。毕竟空寂舍。次息缘务。缘务妨禅。由 <lb ed="X" n="0706b22"/><lb ed="R099" n="0149a15"/>来甚矣。其略有三。谓人事･伎能･学问。夫违亲去师。本 <lb ed="X" n="0706b23"/><lb ed="R099" n="0149a16"/>求要道。若人事不息。庆弔相寻。钻火求冰。非所应也。 <lb ed="X" n="0706b24"/><lb ed="R099" n="0149a17"/>又医方卜筮。书算咒術。问答勝负。读诵劳倦。水浊珠 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0706c" n="0706c"/> <lb ed="X" n="0706c01"/><lb ed="R099" n="0149a18"/>昏。何暇修观耶。故须皆息。观意可见。次善知识者。是 <lb ed="X" n="0706c02"/><lb ed="R099" n="0149b01"/>大因缘。所谓化导令得见<persName>佛</persName>。禅经云。众缘虽具足。开 <lb ed="X" n="0706c03"/><lb ed="R099" n="0149b02"/>导由良师。于知识为观者。大品云。<persName>佛</persName>菩萨是善知识。 <lb ed="X" n="0706c04"/><lb ed="R099" n="0149b03"/>法性实际是善知识。净名云。道品善知识。由是成正 <lb ed="X" n="0706c05"/><lb ed="R099" n="0149b04"/>觉。又花严有善知识魔･三昧魔･菩提心魔。魔能使人 <lb ed="X" n="0706c06"/><lb ed="R099" n="0149b05"/>捨善从恶。又能化人堕二乘地。罗汉但得空谛。乃至 <lb ed="X" n="0706c07"/><lb ed="R099" n="0149b06"/>别教未会中道。俱得名魔。经云。除诸法实相。馀皆魔 <lb ed="X" n="0706c08"/><lb ed="R099" n="0149b07"/>事〇复次诃五欲。谓色･声･香･味･触五尘。本非欲法。而 <lb ed="X" n="0706c09"/><lb ed="R099" n="0149b08"/>行人由此起须欲之心。故以欲名之。色者。凡有形质 <lb ed="X" n="0706c10"/><lb ed="R099" n="0149b09"/>可爱乐之类。众经所说。色害尤深。经云。众生贪狼于 <lb ed="X" n="0706c11"/><lb ed="R099" n="0149b10"/>色。坐之不得道。若知色患则不为所欺。又声之于耳。 <lb ed="X" n="0706c12"/><lb ed="R099" n="0149b11"/>香之于鼻。味之于口。触之于身。皆大欲所存。动为过 <lb ed="X" n="0706c13"/><lb ed="R099" n="0149b12"/>患。得之不厌。其恶转炽如火益薪。世相劫害。若知其 <lb ed="X" n="0706c14"/><lb ed="R099" n="0149b13"/>所由。悉当诃弃。又观心诃色者。由色起见爱烦恼。当 <lb ed="X" n="0706c15"/><lb ed="R099" n="0149b14"/>观此见依于无明。无明无常。生灭不住。则不应于色 <lb ed="X" n="0706c16"/><lb ed="R099" n="0149b15"/>起善恶业。业谢则果灭。果灭则解脱。是名三藏诃色。 <lb ed="X" n="0706c17"/><lb ed="R099" n="0149b16"/>若体知诸见即无明。无明即空。诸见亦空。故须陀洹 <lb ed="X" n="0706c18"/><lb ed="R099" n="0149b17"/>名为入流。实无所入。不入色声法。是名真谛诃色。若 <lb ed="X" n="0706c19"/><lb ed="R099" n="0149b18"/>但入色空。则不能分别一切色相。众生于色起一切 <lb ed="X" n="0706c20"/><lb ed="R099" n="0150a01"/>苦集。我不能知云何化度。是故知空非空。从空出假。 <lb ed="X" n="0706c21"/><lb ed="R099" n="0150a02"/>虽复分别但有名字。名字即空。故称为假。是名俗谛 <lb ed="X" n="0706c22"/><lb ed="R099" n="0150a03"/>诃色。又大品云。色中无味相。凡夫不应著。色中无離 <lb ed="X" n="0706c23"/><lb ed="R099" n="0150a04"/>相。二乘不应離。若定有味。不应有離。若定有離。不应 <lb ed="X" n="0706c24"/><lb ed="R099" n="0150a05"/>有味。味不定故非味。離不定故非離。非離非味。显色 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0707a" n="0707a"/> <lb ed="X" n="0707a01"/><lb ed="R099" n="0150a06"/>中道。是名中道诃色。释论云。二乘为禅诃色事。不名 <lb ed="X" n="0707a02"/><lb ed="R099" n="0150a07"/>波罗蜜。菩萨诃色则见色实相。亦见禅实相。到色彼 <lb ed="X" n="0707a03"/><lb ed="R099" n="0150a08"/>岸。故得名波罗蜜。深诃于色。为止观方便。馀四尘例 <lb ed="X" n="0707a04"/><lb ed="R099" n="0150a09"/>如是〇复次弃五盖。前五欲是五根对现在五尘。发 <lb ed="X" n="0707a05"/><lb ed="R099" n="0150a10"/>五识。今五盖乃是五识转入意地。为心内大障。谓贪 <lb ed="X" n="0707a06"/><lb ed="R099" n="0150a11"/>欲･嗔恚･睡眠･掉悔･疑。盖谓盖覆。使定慧不发。大品云。 <lb ed="X" n="0707a07"/><lb ed="R099" n="0150a12"/>離欲及恶法。恶法即五盖也。其相云何。贪欲盖起。追 <lb ed="X" n="0707a08"/><lb ed="R099" n="0150a13"/>念往昔所更五欲。与五根作对。思想成惑。忘失正念。 <lb ed="X" n="0707a09"/><lb ed="R099" n="0150a14"/>嗔恚盖起。追想是人曾为我害。心猛气盛。忿怒相续。 <lb ed="X" n="0707a10"/><lb ed="R099" n="0150a15"/>睡眠盖者。心神昏昧。兀然无识。若喜眠者。眠则滋多。 <lb ed="X" n="0707a11"/><lb ed="R099" n="0150a16"/>释论谓眠为大暗。掉悔者。觉观杂起。遍缘诸法。乍起 <lb ed="X" n="0707a12"/><lb ed="R099" n="0150a17"/>乍伏。炎炎不息。身妄遊行。口妄谈笑。掉而无悔则不 <lb ed="X" n="0707a13"/><lb ed="R099" n="0150a18"/>成盖。忧悔心重转为定障。疑者。或疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0707a1301" n="0707a1301"/><anchor xml:id="beg0707a1301" n="0707a1301"/>己<anchor xml:id="end0707a1301"/>非道器。修之 <lb ed="X" n="0707a14"/><lb ed="R099" n="0150b01"/>何益。或疑师亦常人。岂有深法。或疑所受之法未必 <lb ed="X" n="0707a15"/><lb ed="R099" n="0150b02"/>中理。三疑在怀则禅定不发。五盖病相如是。病偏多 <lb ed="X" n="0707a16"/><lb ed="R099" n="0150b03"/>者则先治之。不净治贪欲。慈悲治嗔恚。精进祛昏睡。 <lb ed="X" n="0707a17"/><lb ed="R099" n="0150b04"/>数息专掉散。深信遏疑惑。若治强者则弱者自去。常 <lb ed="X" n="0707a18"/><lb ed="R099" n="0150b05"/>人谓五盖钝使止障初禅。今谓五盖利使能障真谛。 <lb ed="X" n="0707a19"/><lb ed="R099" n="0150b06"/>何者。执见为贪。谓馀妄语为嗔。无明为睡。戏论为掉 <lb ed="X" n="0707a20"/><lb ed="R099" n="0150b07"/>悔。被破壞惑为疑。此盖若去则成初果。又取真名爱。 <lb ed="X" n="0707a21"/><lb ed="R099" n="0150b08"/>捨思名嗔。思惑未尽名眠。妄念名掉悔。未至无学名 <lb ed="X" n="0707a22"/><lb ed="R099" n="0150b09"/>疑。此盖若去则证罗汉。真谛三昧现前名一切智。又 <lb ed="X" n="0707a23"/><lb ed="R099" n="0150b10"/>依空起盖障于俗谛。何者。沉空取证即贪。憎厌生死 <lb ed="X" n="0707a24"/><lb ed="R099" n="0150b11"/>捨而不观即嗔。无为空寂无照假之用即睡。空乱意 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0707b" n="0707b"/> <lb ed="X" n="0707b01"/><lb ed="R099" n="0150b12"/>众生即掉悔。假智不明即疑。此盖若弃。即俗谛三昧 <lb ed="X" n="0707b02"/><lb ed="R099" n="0150b13"/>现前。成道种智。又依中起盖障于实相。何者。菩萨于 <lb ed="X" n="0707b03"/><lb ed="R099" n="0150b14"/>深法生爱为贪。不喜二乘为嗔。无明未尽为睡。三业 <lb ed="X" n="0707b04"/><lb ed="R099" n="0150b15"/>虽无所失。比<persName>佛</persName>犹有漏。是为掉悔。初後理圆而初心 <lb ed="X" n="0707b05"/><lb ed="R099" n="0150b16"/>智慧不逮于後。是为疑。此盖若除。开<persName>佛</persName>知见。成一切 <lb ed="X" n="0707b06"/><lb ed="R099" n="0150b17"/>种智。若此论盖相甚长。岂止欲界而<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0601" n="0707b0601"/><anchor xml:id="beg0707b0601" n="0707b0601"/>已<anchor xml:id="end0707b0601"/>。行者深观盖 <lb ed="X" n="0707b07"/><lb ed="R099" n="0150b18"/>性即空假中。一念圆除。见盖实相。得此意者。凡夫初 <lb ed="X" n="0707b08"/><lb ed="R099" n="0151a01"/>心则能圆弃诸盖〇复次调五事。谓调食･调眠･调身･ <lb ed="X" n="0707b09"/><lb ed="R099" n="0151a02"/>调息･调心。调食者。愈疾安身之物。是所当食。又取饥 <lb ed="X" n="0707b10"/><lb ed="R099" n="0151a03"/>饱适中。调眠者。眠不可苦节。亦不可恣。盖取不节不 <lb ed="X" n="0707b11"/><lb ed="R099" n="0151a04"/>恣调身。令不宽不急。调息令不疏不数。调心令不沉 <lb ed="X" n="0707b12"/><lb ed="R099" n="0151a05"/>不浮。三事合调。若能调凡夫三事。成圣人三法。色为 <lb ed="X" n="0707b13"/><lb ed="R099" n="0151a06"/>发戒之由。息为入定之门。心为生慧之因。自始及终 <lb ed="X" n="0707b14"/><lb ed="R099" n="0151a07"/>唯此三法。不相捨離。观心五事可以意得〇复次行 <lb ed="X" n="0707b15"/><lb ed="R099" n="0151a08"/>五法。所谓欲･精进･念･巧慧。一心。夫事不专一则无成 <lb ed="X" n="0707b16"/><lb ed="R099" n="0151a09"/>功。前二十法虽备。若无乐欲希慕。身心不懈念想方 <lb ed="X" n="0707b17"/><lb ed="R099" n="0151a10"/>便。一心决志者。止观终不现前。当知此五法通为大 <lb ed="X" n="0707b18"/><lb ed="R099" n="0151a11"/>小事理作方便。毘昙用之分别四禅通别之异。璎珞･ <lb ed="X" n="0707b19"/><lb ed="R099" n="0151a12"/>成论取捨不同。皆非今正意。今所谓欲者。欲从生死 <lb ed="X" n="0707b20"/><lb ed="R099" n="0151a13"/>入涅槃。精进者。不杂不漏一向不退。念者。唯念涅槃 <lb ed="X" n="0707b21"/><lb ed="R099" n="0151a14"/>不念馀事。巧慧者。分别是非真妄之法。一心者。决定 <lb ed="X" n="0707b22"/><lb ed="R099" n="0151a15"/>修八正道一去不迴。是为方便入真。又欲者。欲廣度 <lb ed="X" n="0707b23"/><lb ed="R099" n="0151a16"/>众生成就<persName>佛</persName>法。精进者。虽众生无量誓度不悔。念者。 <lb ed="X" n="0707b24"/><lb ed="R099" n="0151a17"/>视如子想。巧慧者。明用法药。一心者。直趣化功。是为 <pb ed="X" xml:id="X55.0915.0707c" n="0707c"/> <lb ed="X" n="0707c01"/><lb ed="R099" n="0151a18"/>方便入假。又欲者。如大品萨陀波仑欲闻般若。不惜 <lb ed="X" n="0707c02"/><lb ed="R099" n="0151b01"/>身命。精进者。为欲闻般若故。七日悲泣。七年常行。念 <lb ed="X" n="0707c03"/><lb ed="R099" n="0151b02"/>者。常念我何时得闻。巧慧者。魔不能蔽。转魔事为<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0707c04"/><lb ed="R099" n="0151b03"/>事。一心者。决志不移。是为方便入中。又欲者。欲从一 <lb ed="X" n="0707c05"/><lb ed="R099" n="0151b04"/>边正入中道。不杂二边为精。自然流入为进。繫缘法 <lb ed="X" n="0707c06"/><lb ed="R099" n="0151b05"/>界为念。修中观方便为善巧。淸净常一能见般若为 <lb ed="X" n="0707c07"/><lb ed="R099" n="0151b06"/>一心。此二十五方便。细分别成无量方便。可以意得。 <lb ed="X" n="0707c08"/><lb ed="R099" n="0151b07"/>今用为止观外方便。因此调习。豁然见理。见理之时 <lb ed="X" n="0707c09"/><lb ed="R099" n="0151b08"/>谁论内外。大品云。非内观得是智慧。非外观。非内外 <lb ed="X" n="0707c10"/><lb ed="R099" n="0151b09"/>观。亦不離内外观。亦不以无观得是智慧。若解此旨。 <lb ed="X" n="0707c11"/><lb ed="R099" n="0151b10"/>则远近内外无非方便。若不得旨。则俱非方便也<note place="inline">元本 <lb ed="X" n="0707c12"/><lb ed="R099" n="0151b11"/>第二卷终</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0707c13"/><lb ed="R099" n="0151b12"/> <lb ed="X" n="0707c14"/><lb ed="R099" n="0151b13"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>删定止观卷上</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0690b0801" to="#end0690b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0690c1401" to="#end0690c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0691b0601" to="#end0691b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">莫</lem><rdg wit="#wit.orig">竟</rdg></app> <app from="#beg0691b2001" to="#end0691b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0691b2301" to="#end0691b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0691c1301" to="#end0691c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0691c1401" to="#end0691c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0691c2001" to="#end0691c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0692a0901" to="#end0692a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0692b2101" to="#end0692b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0693a2401" to="#end0693a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">丸</lem><rdg wit="#wit.orig">九</rdg></app> <app from="#beg0693b0201" to="#end0693b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0693c0301" to="#end0693c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0693c0501" to="#end0693c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0693c0701" to="#end0693c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0694a2401" to="#end0694a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0694c0301" to="#end0694c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0695b1001" to="#end0695b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0695b1301" to="#end0695b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">等觉</lem><rdg wit="#wit.orig">觉等</rdg></app> <app from="#beg0695b2401" to="#end0695b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0695c0901" to="#end0695c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0696a0801" to="#end0696a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0696a2101" to="#end0696a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0696a2201" to="#end0696a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0696b0301" to="#end0696b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0696b0302" to="#end0696b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697a1701" to="#end0697a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697b0601" to="#end0697b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c0901" to="#end0697c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c1001" to="#end0697c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c1101" to="#end0697c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c1201" to="#end0697c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c1301" to="#end0697c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c1401" to="#end0697c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c1901" to="#end0697c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c2301" to="#end0697c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698a0101" to="#end0698a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698a0701" to="#end0698a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698a1701" to="#end0698a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698b0301" to="#end0698b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">槃</lem><rdg wit="#wit.orig">盘</rdg></app> <app from="#beg0698b1001" to="#end0698b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698b1301" to="#end0698b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698b2001" to="#end0698b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698c0801" to="#end0698c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699a1801" to="#end0699a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699a2401" to="#end0699a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699b2301" to="#end0699b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699b2401" to="#end0699b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699c0201" to="#end0699c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0701a1401" to="#end0701a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0701c1401" to="#end0701c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0702b1101" to="#end0702b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0704a2301" to="#end0704a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0704b0501" to="#end0704b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0705a1801" to="#end0705a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705c0201" to="#end0705c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">间</lem><rdg wit="#wit.orig">闻</rdg></app> <app from="#beg0705c2001" to="#end0705c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0706b0201" to="#end0706b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0706b0301" to="#end0706b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0706b1201" to="#end0706b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707a1301" to="#end0707a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b0601" to="#end0707b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0690001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0690001">此序自<persName>佛</persName>祖统纪中抄录</note> <note n="0696001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0696001">云疑去</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0690b0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0690b0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0690c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0690c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0691b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691b0601">莫【CB】，竟【卍续】</note> <note n="0691b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0691b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0691c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0691c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0691c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0692a0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0692a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0692b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0692b2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0693a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0693a2401">丸【CB】，九【卍续】</note> <note n="0693b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0693b0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0693c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0693c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0693c0501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0693c05.12" target="#nkr_note_add_0693c0501">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0693c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0693c0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0694a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0694a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0694c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0694c0301">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0695b1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0695b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0695b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0695b1301">等觉【CB】，觉等【卍续】</note> <note n="0695b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0695b2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0695c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0695c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0696a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0696a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0696a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0696b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0696b0302" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696b0302">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698a0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698b0301">槃【CB】，盘【卍续】</note> <note n="0698b1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0701a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0701a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0701c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0701c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0702b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0702b1101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0704a2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0704a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0704b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0704b0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0705a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0705a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0705c0201">间【CB】，闻【卍续】</note> <note n="0705c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0705c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0706b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0706b0201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0706b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0706b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0706b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0706b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0707a1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>